Cyhoeddi cynllun annibyniaeth yr SNP

Salmond & Sturgeon
Dywedodd Mr Salmond y dylai pob Albanwr ddarllen y Papur Gwyn a phenderfynu drosto'i hun

Mae Prif Weinidog yr Alban Alex Salmond wedi cyhoeddi cynllun ei lywodraeth ar gyfer annibyniaeth.

Mae'r Papur Gwyn, sy'n 670 tudalen o hyd, yn addo adeiladu cymdeithas sy'n "fwy democrataidd, yn fwy llewyrchus ac yn fwy teg".

Bydd pobl yr Alban yn pleidleisio ar ddyfodol y wlad ar 18 Medi 2014.

Mae'r rhai sy'n gwrthwynebu annibyniaeth yn dweud bod diffyg sicrwydd ynglŷn â rhai materion mae'r SNP yn eu cymryd yn ganiataol.

Polisïau

Dywedodd Mr Salmond y byddai Alban annibynnol yn dechrau ei thaith fel gwladwriaeth mewn "sefyllfa o gryfder".

Honnodd y gallai hi fod â'r wythfed economi fwyaf yn y byd os yw hi'n dod yn annibynnol ar 24 Mawrth 2016 - sef y dyddiad y mae'r llywodraeth wedi ei bennu ar gyfer annibyniaeth os yw'r boblogaeth yn dweud 'Ie'.

O ran polisïau, cyhoeddodd y byddai nifer o gamau'n cael eu cymryd o fewn tymor cyntaf senedd annibynnol - byddai'r rhain yn cynnwys cael gwared ar arfau niwclear Trident o'r Alban a diddymu'r hyn y mae Mr Salmond yn ei gyfeirio ato fel y "dreth ystafell wely".

Yn ogystal fe addawodd:

  • Na fyddai yna gynnydd yn y gyfradd sylfaenol o dreth
  • Y byddai Alban annibynnol yn cadw'r bunt
  • Byddai mesurau'n cael eu cyflwyno i gynyddu nifer y menywod ar fyrddau rheoli;
  • Byddai partneriaeth yn cael ei ffurfio rhwng y BBC a gwasanaeth darlledu newydd o fewn yr Alban, o'r enw y Scottish Broadcasting Service.

"O ran ein blaenoriaethau, dydyn ni ddim yn gweld y synnwyr mewn gwario biliynau ar arfau all greu dinistr enfawr, rydym yn gweld y pwysigrwydd o fuddsoddi mewn plant ac o adael i Albanwyr wneud dewisiadau," meddai'r prif weinidog.

"Un elfen o'n hachos dros annibyniaeth yw'n cred bod penderfyniadau sy'n cael eu cymryd yn yr Alban yn fwy addas ar gyfer pobl yr Alban na phenderfyniadau sy'n cael eu cymryd yn San Steffan."

'Na fyddai'n fwy gonest'

Yn dilyn cyhoeddiad y papur fe wnaeth Mr Salmond a'i ddirprwy Nicola Sturgeon ateb cwestiynau gan newyddiadurwyr ynglŷn â chynnwys y papur a materion eraill.

Meddai Nick Robinson, golygydd gwleidyddol y BBC: "Mae'r ddogfen yn dweud y bydd yr Alban yn cadw'r bunt, y bydd hi'n aros yn yr Undeb Ewropeaidd ac y bydd Albanwyr yn gallu parhau i wylio Strictly Come Dancing ar y BBC.

"Dydych chi ddim yn credu y byddai hi'n ddogfen fwy gonest petaech chi wedi cynnwys geiriau fel 'efallai', 'rydym yn gobeithio' ac 'os bydd llywodraeth Prydain yn cytuno'?"

Dywedodd Mr Salmond fod yr holl atebion i'r cwestiynau sy'n codi i'w cael o fewn y ddogfen a bod dadl Llywodraeth yr Alban yn un "rhesymol a rhesymegol".

'Addewidion gwag'

Mae rhai sy'n ymgyrchu dros bleidlais 'Na' yn y refferendwm wedi beirniadu cynlluniau'r SNP.

Mae arweinydd Better Together - yr ymgyrch swyddogol er mwyn cadw'r undeb gyda'i gilydd - wedi dweud nad yw'r papur yn rhoi atebion credadwy i rai o'r cwestiynau pwysicaf.

"Pa fath o arian fydden ni'n ddefnyddio? Pwy fydda'n penderfynu ar gyfradd morgeisi? Faint o gynnydd fyddwn ni'n ei weld mewn trethi? Sut fyddwn ni'n talu pensiynau a budd-daliadau yn y dyfodol?" gofynnodd Alistair Darling.

"Mae'n ffantasi i ddweud y gallwn ni adael y DU ond gan gadw'r holl fanteision. Ffuglen yw'r Papur Gwyn. Mae'n llawn addewidion gwag a datganiadau diystyr.

"Yn lle cyflwyno cynllun creadadwy sydd wedi ei gostio rydym yn cael rhestr ddymuniadau o addewidion gwleidyddol heb unrhyw ateb ynglŷn â sut byddai Mr Salmond yn talu amdanynt."