HS2: Cymru i dderbyn arian wedi'r cwbl

  • 23 Hydref 2013
HS2
Image caption Nid yw'n sicr eto os bydd Cymru'n derbyn mwy o arian o ganlyniad i HS2

Mae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau eu bod nhw am dderbyn £35 miliwn o arian ychwanegol yn 2015-16 o ganlyniad i wariant ar HS2, y cynllun trenau cyflym trwy ganol Lloegr.

Daeth y cyhoeddiad heddiw pan esboniodd Gweinidog Cyllid Llywodraeth Cymru Jane Hutt bod yr arian yn dod yn sgil y ffaith bydd yr Adran Drafnidiaeth yn derbyn £832 miliwn yn fwy ym mis Ebrill 2015 er mwyn talu am waith paratoadol ar HS2.

Er bod y £35 miliwn wedi ei gadarnhau, rhybuddiodd Ms Hutt nad oes sicrwydd y bydd mwy o arian yn cael ei roi i Gymru yn y dyfodol.

Roedd gweinidogion Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi dweud yn flaenorol na fyddai Cymru'n derbyn unrhyw arian ychwanegol gan y byddai holl rannau'r DU yn cael budd o'r prosiect.

Colli arian

Ond daeth y BBC o hyd i wybodaeth yn ddiweddar oedd yn dangos y gallai rhai ardaloedd golli arian o ganlyniad i HS2.Ymysg y rhai oedd rhai ardaloedd yng Nghymru, gan gynnwys Caerdydd a allai golli £70 miliwn.

Mae dadlau dros yr hyn sy'n cael ei alw yn 'symiau canlyniadol Barnett' wedi bod yn rhygnu 'mlaen ers blynyddoedd, gyda AS Plaid Cymru Jonathan Edwards yn dweud droeon y dylai Cymru dderbyn arian.

Ei ddadl oedd na fyddai Cymru yn elwa o'r prosiect i greu cysylltiad rheilffordd newydd cyflym rhwng Llundain a gogledd Lloegr, ac felly y dylai dderbyn rhan o'r arian fyddai'n cael ei wario arno fel rhyw fath o iawndal.

Crossrail

Mae hyn wedi digwydd yn y gorffennol, er enghraifft pan dderbyniodd yr Alban a Chymru arian yn sgil y £16 biliwn gafodd ei wario ar Crossrail - prosiect i wella cysylltiadau rheilffordd yn Llundain.

Ym mis Medi fe ddywedodd Llywodraeth Cymru eu bod nhw hefyd yn credu y dylai Cymru dderbyn arian oherwydd HS2, gan ddweud bod yr arian Crossrail yn gynsail.

Dywedodd llefarydd ar eu rhan bryd hynny: "Rydym yn gweithio i sicrhau bod Cymru'n derbyn symiau canlyniadol sy'n ganlyniad i'r penderfyniad hwn i sicrhau ein bod yn cael y mwyaf o fudd posib i Gymru o'r buddsoddiad sylweddol hwn."

Bydd penderfyniadau ynglŷn ag os bydd Cymru'n derbyn mwy o arian yn y dyfodol yn cael eu gwneud gan y Trysorlys.

Mae Plaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol wedi croesawu'r newyddion.

'Cynsail clir'

Dywedodd Jonathan Edwards, llefarydd Plaid Cymru ar faterion y Trysorlys: "Mae cynsail clir wedi ei osod nawr, sef y dylai Cymru dderbyn iawndal am unrhyw ddatblygiad i rwydwaith HS2 gan Lywodraeth y DU.

"Tan yn ddiweddar iawn, roedd Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru yn dadlau yn erbyn rhoi arian i Gymru yn sgil HS2.

"Dadl y Torïaid a Llafur hyd yma oedd nad oedd seilwaith trafnidiaeth yn fater sydd wedi ei ddatganoli ac felly na ddylai Cymru dderbyn symiau canlyniadol.

"O ddehongli jargon y gweinidog mae'n debyg y bydden ni'n derbyn peth arian am y symiau sydd wedi eu gwario hyd yma, sy'n dangos fod ymgyrch Plaid Cymru i sicrhau nad yw arian trethdalwyr Prydain yn cael ei wario ar brosiectau er budd Lloegr yn unig yn deg, oni bai fod Cymru'n derbyn iawndal."

'Cywilydd'

Dywedodd Peter Black, llefarydd cyllid y Democratiaid Rhyddfrydol yn y Cynulliad: "Mae'r ffaith bod Cymru wedi derbyn buddsoddiad ychwanegol gan Lywodraeth y DU oherwydd prosiect HS2 yn newyddion i'w groesawu.

"Gan mai prosiect tymor hir yw HS2 gyda llawer iawn o arian yn cael ei wario arno bob blwyddyn, rwy'n gobeithio y bydd Cymru'n parhau i dderbyn arian canlyniadol yn y dyfodol.

"Rwy'n ei weld yn rhyfedd iawn bod Llywodraeth Lafur Cymru wedi penderfynu cyhoeddi'r newyddion yma mewn ffordd mor dawel, mae fel petai ganddyn nhw gywilydd o'r ffaith eu bod nhw wedi ceisio dadlau yn y gorffennol na ddylai Cymru dderbyn arian canlyniadol o HS2.

"Mae'n gwbl iawn bod Cymru'n elwa o'r prosiect yma ac rydym yn croesawu buddsoddiad Llywodraeth y DU."

Straeon perthnasol