Galw am wersi am anafiadau pen

Anaf
Mae arbenigwyr yn dweud bod rygbi wedi troi'n gêm galetach dros y blynyddoedd

Mae awdurdodau rygbi yn chwarae gyda thân wrth ddelio gydag anafiadau i'r pen, yn ôl cyn swyddog meddygol y bwrdd rygbi rhyngwladol.

Mewn cyfweliad gyda'r BBC, dywedodd Dr Barry O'Driscoll fod angen gorfodi hyfforddwyr a dyfarnwyr ar lawr gwlad i wneud cyrsiau arbennig yn ymwneud â chyfergydion - sef concussions.

Fe ymddiswyddodd Dr O'Driscoll o'r Bwrdd Rygbi Rhyngwladol (IRB) y llynedd oherwydd nad oedd o'n cytuno gyda'r ffordd y maen nhw'n delio gyda'r broblem.

Ond mae'r IRB yn dweud eu bod nhw'n dilyn yr esiampl arbenigwyr rhyngwladol sydd yn ei dro wedi ei seilio ar ymchwil.

Hyfforddiant gorfodol

Ar hyn o bryd nid oes gan Undeb Rygbi Cymru raglen o hyfforddiant gorfodol ar gyfer delio gyda chyfergydion.

Mae Dr O'Driscoll am weld hyn yn newid.

"Ar lefel llawr gwlad - ac felly'r holl ffordd drwodd - fe fyddwn yn hoffi gweld hyfforddiant gorfodol fel rhan o'r cyrsiau hyfforddi ac fel rhan o wersi ysgolion gyda chwaraewyr ifanc.

"Dydyn nhw ddim angen bod yn arbenigwyr ar lawdriniaeth ymennydd. Be' maen nhw angen ei ddysgu yw'r arwyddion a'r symptomau a beth i'w wneud."

Mae Undeb Rygbi Cymru yn dweud eu bod nhw wedi ymrwymo i sicrhau bod lles chwaraewyr yn brif ystyriaeth wrth wneud penderfyniadau, a'u bod nhw'n dilyn y canllawiau sy'n cael eu gosod gan yr IRB.

Cynhadledd

Maen nhw hefyd yn ystyried dyfeisio rhaglen addysgu cenedlaethol ar gyfer pob lefel o'r gêm.

Dywedodd yr IRB mewn datganiad: "Mae rheoli cyfergydion wrth wraidd ein strategaeth lles chwaraewyr sydd wedi ei lunio er mwyn amddiffyn chwaraewyr ar bob lefel o'r gêm ac i hybu'r safonau uchaf o addysg, hyfforddiant a gofal meddygol."

Bob pedair blynedd mae cynhadledd ryngwladol yn cael ei chynnal er mwyn trafod cyfergydion mewn chwaraeon.

Roedd y cyfarfod diwethaf yn Zurich yn 2012 ac fe gytunodd y sefydliadau oedd yno ar ganllawiau.

Mae'r IRB wedi arwyddo datganiad yn cytuno gyda'r rhain ac maen nhw'n dweud bod eu strategaeth wedi ei selio ar y canllawiau hynny.

Trasiedi

Wythnos nesaf bydd gwr o'r enw Peter Robinson yn cyfarfod gyda Gweinidog Addysg Cymru Huw Lewis.

Bu farw mab Mr Robinson wedi iddo chwarae rygbi i'w dîm ysgol. Yn ystod y gêm cafodd Ben ei daro'n anymwybodol, ond ni chafodd ei gymryd oddi ar y cae er ei fod yn dioddef o gyfergyd.

Mae Mr Robinson nawr yn ceisio codi ymwybyddiaeth o'r peryglon sydd yn codi pan mae chwaraewyr yn cael eu taro'n galed mewn gemau.

Dywedodd: "Ar ddechrau'r ail hanner roedd mewn tacl galed ac yna fe orweddodd ar y llawr am funud a hanner wrth dderbyn triniaeth.

"Cafodd gymorth i godi ar ei draed... roedd ei iaith gorfforol fel hen ddyn pan roedd yn cerdded o gwmpas, ond roedd yn parhau i fod yn rhan o daclau trwm.

"Mae'n eironig i feddwl y byddai wedi cael ei dynnu oddi ar y cae petai'n dioddef o anaf gwaed, a byddai yma gyda ni heddiw."