Brwydr gynllunio'n dirwyn i ben

Llyn Bwlchyllan
Llyn Bwlchllan sydd yng nghanol y ffrae gyfreithiol yng Ngheredigion

Mae'n edrych yn debyg fod ffermwr o Geredigion ar fin ennill brwydr gyfreithiol 20 mlynedd am gais cynllunio ar gyfer llyn anferth ar ei dir.

Yn 1991 fe adeiladodd John Rogers lyn Bwlchllan a chorlannau cysylltiedig ger Llanbed heb ganiatad.

Ddwy flynedd yn ddiweddarach dywedodd Cyngor Ceredigion wrtho fod yn rhaid iddo adfer y tir oherwydd pryderon am ddiogelwch.

Ers hynny mae M r Rogers wedi cael ei ddirwyo ddwywaith gan ynadon am anwybyddu gorchymyn i adfer y tir yno.

Ond nawr mae'r cyngor ar fin derbyn bod y llyn yn rhan o'r tirwedd.

Mae'r llyn tua 180m (590 troedfedd) o hyd ac 80m (262 troedfedd) o led, gyda dyfnder o 3.7m (12 troedfedd).

'Datblygu'n naturiol'

Cafodd cais ôl-weithredol arall ei wrthod ym mis Ionawr eleni gan nad oedd yn medru dangos bod y strwythur yn ddiogel.

Ond bellach mae'n cael ei ystyried "mor ddiogel ag y gellid ei ddisgwyl i unrhyw strwythur wedi ei adeiladu", sy'n gyfystyr â chymeradwyo'r cais.

Yn ôl adroddiad a gyflwynwyd i'r cyngor: "Mae'r llyn wedi bod mewn bodolaeth ers 1991 - cyfnod o dros 20 mlynedd - boed hynny'n iawn neu beidio.

"O ganlyniad mae'r safle wedi cael cyfle i ddatblygu'n naturiol ac felly mae wedi ei amgylchynnu gan blanhigion naturiol ar hyd y lan gydag ynys fechan yng nghanol y llyn.

"Mae'r corlannau wedi eu gorchuddio â phlanhigion aeddfed.

"Barn yr Awdurdod Cynllunio Lleol yw bod y llyn wedi dod yn rhan o'r amgylchedd naturiol, a'i fod felly yn cael ei ystyried yn rhan o gymeriad yr ardal o'i gwmpas.

"Mae peiriannydd strwythurol yr awdurdod wedi gweld y wybodaeth ac fe ddaeth i'r casgliad bod y corlannau a'r llyn wedi goroesi digwyddiadau llifogydd dros yr 20 mlynedd a'i farn yw bod y strwythur yn sefydlog."

Pryderon

Ond mae rhai yn gwrthwynebu gan fynegi pryder nad yw'r corlannau yn ddiogel ac y gallent ddymchwel rhyw dro.

Dywedodd Geoffrey Stubberfield sy'n byw gerllaw: "Mae gennym bryderon y gallai glannau'r llyn fod yn ansefydlog.

"Welodd neb y llyn yn cael ei adeiladu. Mae'n beryglus iawn. Pe bai'n dymchwel yn llwyr, fe allai beryglu bywydau."

Bydd cynghorwyr yn trafod y cais ddydd Mercher.