Gallu darllen plant yn 'gwaethygu'

Mae ystadegau newydd wedi awgrymu bod gallu darllen disgyblion yn gwaethygu rhwng ysgolion cynradd ac ysgolion uwchradd o'i gymharu â'r safon ddisgwyliedig.

Y rhain yw canlyniadau cyntaf y profion cenedlaethol yr oedd Llywodraeth Cymru wedi eu cyflwyno yn sgil pryderon bod safonau'n disgyn.

Mae'r canlyniadau'n awgrymu bod nifer y plant sy'n sgorio'n waeth na'r cyfartaledd mewn profion darllen ym Mlwyddyn 6 (15.9%) yn llawer uwch na'r nifer ar gyfer Blwyddyn 7 (8.8%).

Blwyddyn 7 yw'r dosbarth ar ddechrau'r ysgol uwchradd.

Mae NUT Cymru wedi cwestiynu gwerth y profion ac mae undeb y prifathrawon NAHT wedi dweud bod angen edrych ar y canlyniadau yn ofalus cyn cyrraedd unrhyw gasgliadau.

Cymharu

Dyw'r profion ddim wedi eu llunio er mwyn asesu perfformiad gwrthrychol disgyblion ond mae modd cymharu gwahanol grwpiau oedran a bechgyn a merched.

Maen nhw'n cael eu safoni er mwyn rhoi sgôr cyfartaledd mewn ystod o 85 i 115 ac yna'n mesur pa ganran o ddisgyblion sydd yn cyrraedd safon sy'n uwch ac yn is na'r ystod.

Dyw hi ddim yn syndod i arbenigwyr mai ymysg y bechgyn mae'r gwahaniaeth mwyaf amlwg - ym Mlwyddyn 2 dim ond 10% oedd yn sgorio'n llai na'r cyfartaledd ar gyfer darllen ond roedd y ffigwr ar gyfer Blwyddyn 7 yn 19%.

Mae safon darllen merched yn well ar y cyfan. Er enghraifft, mae 74.2% o fechgyn yn cyrraedd y safon gyfartalog neu uwch ym Mlwyddyn 7 o'i gymharu â 85.4% o ferched ac mae'r bwlch hyd yn oed yn llai ar gyfer Blwyddyn 9.

Beirniadu

Mae undebau athrawon wedi beirniadu'r profion, gan ddweud nad ydyn nhw'n dangos fawr ddim am allu plant.

Dywedodd Owen Hathaway, Swyddog Polisi NUT Cymru: "Mae'n anodd rhoi'r canlyniadau mewn cyd-destun. Rydym wedi clywed fod cynnwys y profion yn anodd ei ddeall ac nad oedden nhw'n berthnasol i fywydau plant Cymru.

"Wrth gofio hynny, mae'n anodd dehongli os yw'r canlyniadau yn adlewyrchiad teg o allu disgyblion.

"Yn sicr, mae profion safoni fel rheol yn methu ag adlewyrchu gallu ehangach plant, ac mae hynny'n un o'r rhesymau pam ein bod ni'n gwrthwynebu'r system hon."

Dywedodd cyfarwyddwr undeb y prifathrawon Anna Brychan: "Bydd angen ystyried y canlyniadau yma'n ofalus cyn cyrraedd unrhyw gasgliadau cadarn.

'Gwahaniaeth'

"Os bydd gwahaniaethau rhwng ardaloedd yn ffactor arwyddocaol, bydd yn dangos eto'r gwahaniaeth mewn cefnogaeth ar gyfer ysgolion ledled Cymru.

"Mynd i'r afael â hynny yw'r flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru.

"I athrawon mae'r canlyniadau ond yn dangos rhan o'r llun ac mae asesu ehangach o sgiliau plant ... yn hollbwysig os ydyn nhw am fod yn barod ar gyfer cam nesaf eu haddysg."