Hawlio iawndal 'yn rhemp'

Cyfiawnder
Mae rhai yn credu bod angen cymryd camau i roi terfyn ar y 'diwylliant iawndal'

Cafodd dros £800,000 ei dalu dros y pum mlynedd diwethaf wedi i rieni plant fynd ag ysgolion i'r llys yn dilyn damweiniau.

Mae'r taliadau yn cynnwys £10,500 wedi i ddisgybl gael ei "wthio wrth chwarae" i ffenest a £1,000 ar ôl i fwyd poeth sblasio ar blentyn.

Yn ogystal, ceisiodd rhywrai hawlio arian wedi i'w plentyn redeg fewn i bostyn gôl ac wedi i gymorth cyntaf gael ei roi i blentyn yn anghywir.

Dywedodd llefarydd addysg y Ceidwadwyr Angela Burns bod angen rhoi stop ar y diwylliant iawndal.

Ceisiadau 'hurt'

Yn ôl Ms Burns, mae nifer o geisiadau "hurt" am iawndal sydd yn cael ei wneud gan bobl sy'n ceisio gwneud arian.

Mae'r ffigyrau, a gafodd eu darparu i'r BBC gan gynghorau yn dilyn cais rhyddid gwybodaeth, yn dangos bod 313 o geisiadau llwyddianus am iawndal wedi ei gwneud rhwng 2008 a 2013.

Fe wnaeth hyn arwain at £802,000 yn cael ei dalu.

Cyngor Casnewydd wnaeth dalu'r mwyaf sef £248,131 am 44 achos, gyda Cyngor Sir y Rhondda yn ail wrth iddynt dalu £189,934 am 10 achos, Caerdydd yn drydydd yn talu £100,117 am 74 achos.

Yn ôl Ms Burns mae angen edrych ar yr holl system iawndal, yn enwedig gan fod cyfreithwyr yn cynnig cynrychioli pobl am ddim os nad ydynt yn ennill eu hachos, sy'n golygu nad oes gan bobl reswm ariannol i beidio 'ceisio eu lwc':

"Mae'n rhaid i ni roi terfyn ar hyn," meddai Ms Burns. "Ydyn, mae damweiniau yn digwydd weithiau, ond mae yna lot fawr o bethau hurt yn digwydd.

"Onid ydym am weld ein plant yn byw'n iach wrth fwynhau bod y tu allan?"

"Cydbwysedd a synnwyr cyffredin sydd wrth wraidd hyn."

'Rhy bell'

Yn ol rhai arbenigwyr ym maes addysg mae mwy a mwy o bobol yn barod i fynd ag ysgolion eu plant i'r llys, ac o'r herwydd mae gan rai athrawon ofn mynd a phlant ar deithiau, i'w trin gyda chymorth cyntaf neu hyd yn oed gadael iddynt adeiladu dynion eira.

Dywedodd Amanda Thomas, sy'n darlithio ar addysg blynyddoedd cynnar ym Mhrifysgol De Cymru:

"Rwy'n gwybod am athrawon sydd wedi rhoi'r gorau i fynd a'u plant ar dripiau ysgol.

"Pan roeddwn i'n gwneud hyfforddiant i fod yn athro doedd iechyd a diogelwch ddim yn ffactor, ond erbyn hyn mae wedi mynd rhy bell y ffordd arall.

"Rwy'n rhedeg ymarfer trip ysgol gyda'r myfyrwyr rwy'n ddysgu, ac mae'r nifer o ffurflenni maen nhw'n gorfod ei lenwi'n wirion.

"Mae rhai ysgolion wedi gwahardd eu disgyblion rhag chware concyrs a rhag sefyll ar eu dwylo yn erbyn y wal yn y maes chwarae.

"Dyw ysgolion eraill ddim yn gadael i athrawon roi eli haul ar blant ac mae rhai o'n myfyrwyr - yn enwedig y dynion - yn derbyn cyfarwyddiadau gan ysgolion i beidio â gadael i blant eistedd ar eu glin ar ol iddynt frifo rhag ofn iddynt dderbyn cwynion.

"Rwy'n gwybod hefyd fod un athro wedi gorfod rhoi'r gorau i adeiladu dyn eira gyda'i dosbarth ar ol i un o'r rhieni gwyno fod eu plentyn wedi bod yn wlyb ac yn oer."

Dywed Owen Hathaway, swyddog polisi gydag Undeb Cenedlaethol yr Athrawon Cymru, bod rhai prifathrawon yn poeni am gael eu herlyn:

"Does dim ond angen i chi edrych ar sut maen nhw'n ymateb pan mae'n bwrw eira," meddai.

"Mae prifathrawon yn aml yn penderfynu cau ysgolion oherwydd bod siawns y gallai rhywun geisio hawlio os yw plentyn yn syrthio."

Ond mae Mr Hathaway hefyd yn credu y dylai gynghorau sicrhau bod adeiladau dysgu yn ddiogel.

Dywedodd: "A yw cynghorau yn sicrhau fod yr adeiladau yn addas?"

"Os oes gennych adeiladau mewn cyflwr gwael, gallai hynny gynyddu'r risg o ddamweiniau."

Awdurdod lleol Nifer achosion llwyddianus yn eu herbyn Cost
Abertawe 0 0
Blaenau Gwent 2 (1 achos yn parhau) 0
Bro Morgannwg 15 £32,950
Caerdydd 74 £100,117
Caerffilli 43 £59,026
Casnewydd 44 £248,131
Castell-nedd Port Talbot Dim gwybodaeth Dim gwybodaeth
Ceredigion 0 0
Conwy 1 £20,694
Gwynedd 13 (8 achos yn parhau) £3,525
Merthyr Tudful Dim gwybodaeth £2,050
Pen-y-bont ar Ogwr 22 £5,300
Powys 4 £ 0
Rhondda Cynon Taf 10 £189,934
Sir Benfro 6 £19,755
Sir Ddinbych 11 (1 achos yn parhau) £8,300
Sir Gar 24 (12 achos yn parhau) £13,250
Sir Fynwy 0 0
Sir y Fflint 10 (6 achos yn parhau) £79,977
Tor-faen 24 (15 achos yn parhau) £4085
Wrecsam 5 Tua £ 6,000
Ynys Môn 4 £8,999