Castell Aberteifi: y gwaith yn parhau

Craen
Image caption Craen mawr sydd yn cael ei ddefnyddio i fynd â deunyddiau mewn i'r castell

Yr her i gastell Aberteifi fydd gwneud i'r fenter lwyddo yn yr hir dymor yn ôl un o'r ymddiriedolwyr gwreiddiol.

Mae ymddiriedolaeth Cadwgan sydd yn gyfrifol am y cynllun i adnewyddu'r safle yn gorfod codi £150,000 mewn arian cyfatebol erbyn diwedd y flwyddyn nesaf. Maen nhw wedi llwyddo i godi mwy na £100,000 yn barod.

Ond y sialens fydd cael pobl i barhau i ddod unwaith y bydd y drysau yn agor meddai Richard Thomas wrth ohebydd y BBC Aled Scourfield: "Mae'n beth mowr iawn i ni bod ni wedi dod i'r sefyllfa yma ond dechre i ni achos ma'n rhaid i hwn rhedeg fel busnes."

"Ma'n rhaid i ni neud y castell ma yn ddiddordeb fel bod pobl ddim yn dod ma unwaith. Ma nhw yn dod 'nôl ac yn ôl achos bod rhywbeth yn digwydd. Ma'r hanes wedi newid," meddai.

Mae'r gwaith i newid y castell yn mynd rhagddo gyda £11 miliwn wedi ei neilltuo ar gyfer y cynllun a'r bwriad yw agor y lle yn 2014.

Bydd yn lleoliad amlbwrpas gyda llety, canolfan dreftadaeth, bwyty, gardd yr Eisteddfod gyda tho symudol, a lle i gynnal cyngherddau awyr agored yno.

Fframiau i lawr

Mae'n gastell o bwys am mai yma y dechreuodd yr eisteddfod genedlaethol gyntaf erioed yn 1176.

Mae fframiau dur y castell oedd wedi bodoli ers bron i 40 mlynedd wedi dod i lawr ym mis Mawrth.

Image caption Erbyn hyn mae'r fframiau oedd yn cadw'r waliau gyda'i gilydd wedi eu tynnu i lawr

Cafodd y fframiau hynny eu rhoi er mwyn cadw'r waliau mewn un darn ac roedd yna seremoni i nodi'r digwyddiad pwysig.

Ond erbyn hyn mae dur wedi eu rhoi yn y waliau cerrig i gadw'r cwbl at ei gilydd.

Mae Mark Davies sydd yn gyfrifol am y gwaith adeiladu yn dweud bod y lle yn dechrau newid:

"Chi yn gallu gweld hol yr hen adeiladau oedd arfer bod yn erbyn y wal. Mae e yn edrych dipyn harddach ma nawr."

Llai o goed

Mi fydd yna fwyty newydd ar y safle ac mae'r adeiladwyr wedi bod wrthi yn rhoi colofnau concrit yn y ddaear a'r sylfeini ar gyfer llawr gwaelod y bwyty hwnnw.

Does yna ddim cymaint o goed ar y safle chwaith erbyn hyn: "Mae llawer o events a phethe'n mynd i gael eu trefnu mas ar y lawnt newydd ma. So fel odd hi o'r blân o'ch chi ffili symud odd cyment o goed ma. So ma dros hanner y coed wedi cael eu cwmpo," meddai Mark Davies.

Craen anferth sydd yn cael ei ddefnyddio i fynd a deunyddiau i mewn ac allan o'r castell am nad oes caniatâd i gerbydau i ddod i mewn: "...na'r unig ffordd ni yn gallu cael pethe lan na yw ymestyn nhw o'r gwaelod uwchben y wal a'u codi nhw mewn i'w lle, mewn i'r safle."

Y Twr

Image caption Mae adfer yr hen adeiladau wedi bod yn sialens

Ar y lleoliad mae 'na hen dŷ a thwr sydd yn dyddio nôl i'r canol oesoedd yn gysylltiedig â hwnnw. Mae 'na waith arbenigol wedi gorfod cael ei wneud er mwyn ceisio cadw cymeriad y twr:

"Achos siâp y to ac ansawdd y pren odd ma cyn i ni ddod ma, odd popeth yn bwdr rhacs. Mae wedi bod yn brosiect anodd iawn i ni i ddod i ben a ffito mewn gyda'r hen welydd a'r siape sydd gyda ni," meddai.

Dywed ef fod rhaid i bopeth gael ei wirio a'i gymeradwyo a'r cyfan yn addas ar gyfer amodau Cadw sef y corff sy'n gwarchod henebion: "Dyw e ddim yn rhywbeth chi gallu cymryd oddi ar bishyn o bapur fel chi yn gwneud gyda jobyn cyffredin."

Gobaith Richard Thomas ydy y bydd y lle yn fwrlwm o ddigwyddiadau ac y bydd yn dod yn atynfa i nifer: "Ma lle da ni am gymaint o bethe cymdeithasol i bobl ac ni isie pobl i ddod mewn a charu'r castell."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.