Ymateb argyfwng: 'Lle i wella'

  • 1 Gorffennaf 2013
Llanelwy
Image caption Roedd rhannau o Lanelwy o dan ddŵr o ganlyniad i lifogydd fis Tachwedd y llynedd

Mae angen datganoli'r pwerau i ymateb i argyfyngau sifil megis llifogydd a thywydd gwael, yn ôl un o bwyllgorau'r Cynulliad Cenedlaethol.

Dywed y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus ym Mae Caerdydd bod lle i wella o ran ymateb sefydliadau fel yr heddlu, y gwasanaeth tân, y gwasanaethau meddygol ac awdurdodau lleol wrth gynllunio ac ymdopi ag argyfyngau o'r fath.

Ar hyn o bryd mae'r pwerau yn nwylo Swyddfa Cabinet Llywodraeth y DU, ond clywodd y pwyllgor bod y sefyllfa yn wahanol yn Yr Alban a Gogledd Iwerddon lle mae'r cyfrifoldebau wedi'u datganoli.

Mewn adroddiad a gyhoeddir ddydd Llun, mae'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus yn dweud y byddai symud at fodel mwy rhanbarthol o ymateb i argyfyngau yn golygu cryn newid o ran cydgysylltu a chydweithredu rhwng yr holl sefydliadau perthnasol.

Image caption Fe lifodd hyd at bum troedfedd o ddŵr i gartrefi rhai yn Nhalybont y llynedd

Adnoddau?

Ond cyn datganoli'r pwerau mae'r pwyllgor yn nodi y dylai Llywodraeth Cymru egluro pa adnoddau y mae eu hangen i gymryd y cyfrifoldebau o'r fath ei hun.

Dywedodd cadeirydd y pwyllgor, Darren Millar AC: "Mae sefyllfaoedd argyfyngus diweddar, gan gynnwys y rhai a achoswyd gan dywydd garw, wedi dangos i ni cymaint yr ydym yn dibynnu ar ymateb ein gwasanaethau brys.

"Mae'r dystiolaeth yr ydym wedi'i chasglu yn yr ymchwiliad byr hwn yn nodi'r glir bod ymdrechion yn cael eu gwneud i wella'r ffordd y mae ein cymunedau yn cynllunio at argyfyngau sifil ac yn eu rholi, ac mae'r Pwyllgor yn croesawu'r ymdrechion hynny.

"(Ond) Daeth y Pwyllgor i'r casgliad bod lle i wella o hyd. Er enghraifft mae angen casglu'r arfer gorau o ran rheoli effaith y defnydd o gyfryngau cymdeithasol yn ystod argyfwng.

"Gall y defnydd o gyfryngau cymdeithasol ledaenu gwybodaeth, a gwybodaeth anghywir, yn llawer cynt na dulliau traddodiadol o gyfathrebu.

"Rydym o'r farn bod angen craffu'n fwy trylwyr ac yn barhaus ar y sefydliadau sydd ar y blaen o ran llunio cynlluniau wrth gefn."

Argymhellion

Yn ei adroddiad mae'r pwyllgor yn gwneud 14 o argymhellion, gan gynnwys :-

  • Nodi dymuniad Llywodraeth Cymru i geisio trosglwyddo'r adnoddau gofynnol cyn trosglwyddo swyddogaethau Deddf Argyfyngau Sifil Posibl 2004 o lywodraeth y DU. Argymell bod Llywodraeth Cymru'n cyhoeddi rhestr o'r adnoddau sydd eu hangen i gyflawni dyletswyddau o'r fath;
  • Byddai symud at y pedwar model rhanbarthol yn ei gwneud yn ofynnol i bob rhan gwasanaeth sy'n rhan o ymateb argyfwng sifil oresgyn nifer o heriau, gan gynnwys rhwystrau diwylliannol;
  • Dylai llywodraethau Cymru a'r DU sicrhau bod holl ymatebwyr Categori 1 yn gyson yn y modd y maen nhw'n rhoi Deddf Argyfyngau Sifil Posibl 2004 ar waith a bod eu perfformiad yn cael ei fonitro yn rheolaidd.

Bydd yr adroddiad llawn yn ymddangos ar wefan Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad Cenedlaethol yn ddiweddarach fore Llun.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.