Barnwr ymchwiliad Waterhouse i gwrdd â'r cyhoedd

Cyn gartre' gofal Bryn Estyn yn 1992
Roedd cartre' gofal Bryn Estyn, Wrecsam, yn rhan o'r ymchwiliad Waterhouse

Bydd y barnwr sy'n arwain adolygiad o ymchwiliad Waterhouse i honiadau o gam-drin mewn cartrefi plant yng ngogledd Cymru yn cynnal cyfarfodydd cyhoeddus ddydd Mawrth.

Yn ôl Mrs Ustus Macur, mae hi eisiau cwrdd ag unrhyw un sydd â gwybodaeth fyddai'n berthnasol i'r ymchwiliad, a ddechreuodd yn 1996.

Roedd adroddiad Waterhouse wedi edrych ar achosion hanesyddol o gamdriniaeth mewn cartrefi gofal, ond mae 'na honiadau mai ond cyfran fechan o'r achosion ddaeth i'r amlwg.

Bydd dau gyfarfod yn cael eu cynnal yng ngwesty'r Ramada Plaza yn Wrecsam am 12:30pm a 6:00pm.

Meddai Mrs Ustus Macur: "Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn i mi a fy nhîm fod ar gael ar safle sy'n lleol i'r digwyddiadau a'r amgylchiadau arweiniodd at ymchwiliad Waterhouse er mwyn cwrdd â, a chlywed gan y bobl oedd wedi'u cysylltu yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol ac a hoffai rannu gwybodaeth a allai fod yn arwyddocaol i fy ymchwiliad.

"Mae'n hanfodol cysylltu'n uniongyrchol gyda'r rhai hynny sydd yn ganolog i'r materion sy'n codi yn fy adolygiad."

Yn 1996 fe alwodd Ysgrifennydd Cymru ar y pryd, William Hague, ar Syr Ronald Waterhouse i ymchwilio i'r honiadau o gam-drin mewn cartrefi plant yng ngogledd Cymru, a chafodd ei adroddiad ei gyhoeddi yn 2000.

Roedd yn edrych ar achosion o gam-drin mewn cartrefi fel Bryn Estyn yn Wrecsam yn dyddio'n ôl i'r 1970au.

Honiadau newydd

Ond mae un dioddefwr wedi honni mai ond ychydig iawn o'r achosion honedig a ddaeth i'r amlwg yn yr adroddiad.

Cafodd adolygiad annibynol Mrs Ustus Macur ei alw gan yr Ysgrifennydd Cyfiawnder Chris Grayling fis Tachwedd y llynedd.

Bydd yr adolygiad yn edrych ar ystod ymchwiliad Waterhouse ac a oedd yna honiadau o gam-drin plant nad oedd yn destun ymchwiliad.

Yn ogystal â'r adolygiad hwn, mae ymchwiliad annibynnol hefyd yn cael ei gynnal i honiadau hanesyddol o gam-drin mewn cartrefi plant yng ngogledd Cymru.

Fe alwodd yr Ysgrifennydd Cartre' Theresa May am Ymgyrch Pallial yn dilyn adroddiad ar raglen Newsnight fis Tachwedd y llynedd.

Ym mis Ebrill, cyhoeddwyd fod yr ymgyrch honno wedi darganfod "tystiolaeth arwyddocaol o gamdriniaeth rywiol systematig a difrifol".

Dywedodd y tîm fod yna dystiolaeth o 140 honiad o drais hanesyddol rhwng 1963 ac 1992, a 76 o gwynion newydd wedi'u cyflwyno.

Mae'r honiadau yn ymwneud ag 18 o gartrefi ac yn cynnwys troseddau yn erbyn bechgyn a merched rhwng saith a 19 oed.