Anrhydeddu pedwar llywydd lleol

Ann Pash, Margaret Rhys, Helen a Des Davies
Mae Ann Pash, Margaret Rhys, Helen a Des Davies cael eu hanrhydeddu oherwydd eu gwaith gyda'r Urdd

Mae pedwar o drigolion ardal Eisteddfod yr Urdd Sir Benfro yn cael eu hanrhydeddu ar y llwyfan brynhawn Llun am eu gwaith gyda phobl ifanc yr ardal.

Des a Helen Davies o Flaenffos, Margaret Rhys o Dinas ac Ann Pash o Drefach Felindre yw Llywyddion Anrhydeddus Eisteddfod yr Urdd Sir Benfro 2013.

Mae'r pedwar yn cofio Eisteddfod yr Urdd 1995 ar yr un safle yn dda gan eu bod i gyd yn aelodau o'r pwyllgor gwaith y flwyddyn honno, gyda Des Davies yn gadeirydd.

"Wrth edrych yn ôl mae yr un brwdfrydedd y tro hyn," meddai Mr Davies, sydd wedi cynllunio cadair yr eisteddfod hon.

"Rydyn ni wedi cael 200 o wirfoddolwyr i weithio yn y siop a chodwyd £50,000 yn y siop yn unig.

"Ond mae wedi bod yn haws codi arian drwy'r pwyllgorau apêl yn ne'r sir eleni - mae mwy o ddiddordeb yn yr iaith a mwy o Gymraeg yn yr ysgolion nawr," ychwanegodd.

'Angen cyfleoedd'

Mae Margaret Rhys, sy'n cofio "wythnos brysur a blinedig" yn 1995, wedi bod yn athrawes fro yn Sir Benfro gyda chyfrifoldeb am helpu athrawon i atgyfnerthu'r Gymraeg.

Mae'r rôl wedi dod i ben bellach ond mae Margaret yn credu bod yn dal angen cynnig help i athrawon i hybu'r iaith yn yr ysgolion: "Mae'r athrawon yn llwyddo'n rhyfeddol ond cyfleoedd sydd eisiau i ymarfer y Gymraeg, yn ogystal â'i dysgu yn yr ysgol," meddai Margaret gan adleisio'r hyn mae penaethiaid yr Urdd wedi bod yn ei ddweud yn barod yr wythnos hon.

Mae Margaret wedi bod yn ymwneud â'r Urdd ers dros 60 mlynedd gan gystadlu, cyfeilio a beirniadu yn eisteddfodau'r Urdd.

Wrth feddwl am ddylanwad yr eisteddfod hon dywedodd Helen Davies ei bod yn gobeithio y bydd yn cynnal brwdfrydedd ymhlith pobl ifanc yr ardal: "Be sy'n bwysig ydy bod darpariaeth fel aelwydydd ar gael gyfer y bobl ifanc sy'n aros ar ôl - mae'n bwysig gofalu amdanyn nhw a sicrhau bod y brwdfrydedd a'r gweithgareddau yn dod â phobl nôl hefyd."

Mae Helen a'i gŵr Des wedi bod yn weithgar gydag Aelwyd Crymych ers y 1970au gan ennill gwobr John a Ceridwen Hughes yn Eisteddfod yr Urdd Tawe, Nedd ac Afan yn 2003.

Daeth Ann Pash nôl i fyw yn ei hardal enedigol yn 1981 wedi bod yn byw ym Malaysia a Brunai am flynyddoedd gan fynd ati i hyfforddi partïon ac unigolion i lefaru ers dros 30 mlynedd.

Yn 1969 hi oedd y ferch gyntaf, a'r ieuengaf, i ennill Gwobr Goffa Llwyd o'r Bryn yn 22 oed am lefaru yn Eisteddfod Genedlaethol y Fflint.

Cafodd y pedwar eu hanrhydeddu ar y llwyfan cyn seremoni'r Fedal Gyfansoddi brynhawn Llun, 27 Mai.