Arolwg staff iechyd cyntaf ers 2007

Parafeddyg

Mae Arolwg Staff y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn awgrymu mai dim ond chydig dros eu hanner (52%) fyddai'n credu y bydde nhw'n hapus gyda safon y gofal fyddai'n cael ei ddarparu pe bai ffrind neu berthynas angen triniaeth.

Hwn yw'r arolwg cynta o'i fath i'w gynnal ers 2007.

Ychydig dros hanner (51%) o'r rhai ymatebodd oedd yn "falch o ddweud wrth bobl eu bod yn gweithio i'r GIG"

Er hynny mae'r gweinidog iechyd, Mark Drakeford yn falch o weld rhai o'r ystadegau eraill o'r arolwg, sef :-

  • Mae mwy na 8 o bob 10 o'r staff yn dweud eu bod yn hapus i fynd cam ymhellach yn y gwaith a mwy na 8 o bob 10 yn teimlo bod eu rôl yn gwneud gwahaniaeth i gleifion;
  • Dim ond un o bob 10 o'r staff sy'n anghytuno â'r angen am newid yn y GIG;
  • Mae bron 8 o bob 10 o'r staff yn cytuno bod eu cyflogwr yn eu cymell i nodi camgymeriadau sydd wedi digwydd, neu gamgymeriadau y bu ond y dim iddyn nhw ddigwydd, a 9 o bob 10 yn dweud bod materion o'r fath wedi cael eu cofnodi.

'Cydnabod angen i newid'

Dywedodd Mark Drakeford:

"Un o asedau mwyaf y GIG yw ei staff. Un peth gwych sy'n dod i'r amlwg o ganlyniadau'r arolwg yw ymroddiad ac ymrwymiad y staff i fynd cam ymhellach wrth ofalu am eu cleifion.

"Mae hefyd yn galonogol fod mwyafrif y staff yn cydnabod nod angen newid yn eu sefydliad - mae'n golygu bod y rhai sydd yn ei chanol hi yn sylweddoli na all y GIG aros yn yr un man os yw'n dymuno gwella.

"Ond dim ond un o bob pump sy'n credu bod newid yn cael ei reoli'n dda. Mae hyn yn dangos bod gwaith gan y GIG i'w wneud i sicrhau bod ei staff yn ganolog i'r broses o wneud penderfyniadau."

"O ran ansawdd y gofal, roedd dros hanner y staff yn cytuno y bydden nhw yn hapus gyda safon y gofal sy'n cael ei ddarparu gan eu sefydliad pe byddai angen triniaeth ar gyfaill neu berthynas.

"Er bod llai na dau o bob 10 wedi anghytuno â'r datganiad hwn, bydd hyn a chanfyddiadau eraill yn arbennig o ddefnyddiol er mwyn mynd i'r afael â materion gafodd eu codi yn adroddiad Francis yn ddiweddar, a oedd yn cynnwys argymhellion ar gyfer gwella ansawdd gofal ymhellach."

'Pwysau'n amlwg ar staff'

Mae undeb nyrsys yr RCN yn croesawu cyhoeddi'r arolwg er ei fod yn dangos bod traean o'r staff wnaeth ymateb wedi cael eu hanafu neu wedi teimlo'n sâl oherwydd straen yn y gwaith. Dywedodd Peter Meredith-Smith o'r Coleg Nyrsio Brenhinol (RCN):

"Rydym wedi ymgyrchu'n galed ers tro i ailsefydlu Arolwg Staff y GIG yng Nghymru wedi iddo ddod i ben rai blynyddoedd yn ô.

"Rydym yn gweld yr arolwg fel arf hanfodol i asesu'r pwysau sydd ar ein gwasanaethau iechyd ar draws Cymru yn ôl canfyddiad staff ar y rheng flaen. Mae'n glod i Lywodraeth Cymru ei bod yn fodlon rhannu'r canlyniadau'n gyhoeddus.

"Er bod nifer o bethau positif yn yr arolwg, mae darllen gofalus yn dangos GIG yng Nghymru sydd o dan bwysau sylweddol, ac mae'n amlwg mai staff ar y rheng flaen sy'n cario'r pwysau yna.

"Er mwyn i'r arolwg yma fod o fudd, rhaid gweithredu i ateb y pryderon real y mae'r canlyniadau yn eu dangos.

"Mae'r RCN yn edrych ymlaen at weithio'n adeiladol gyda Llywodraeth Cymru a rheolwyr y GIG i daclo'r materion pwysig ddaeth i'r amlwg."

'Diffyg trafod'

Dywedodd ysgrifennydd Cymru i gymdeithas feddygol y BMA Dr Richard Lewis:

"Tra bod yr arolwg yma'n adlewyrchu llawer sy'n dda yn y GIG yng Nghymru o safbwynt staff y rheng flaen sy'n gweithio ynddo, yn amlwg mae llawer eto i'w wneud i newid rhai pethau annerbyniol.

"Mae'n ymddangos bod gwelliant trwy gydnabod bod staff sy'n mynegi pryderon yn beth gwerthfawr - yn enwedig o safbwynt diogelwch y claf ac yng ngoleuni'r hyn ddigwyddodd yn Sir Stafford mae hynny'n galonogol.

"Mae BMA Cymru yn gyson wedi son am ddiffyg trafod gyda staff y rheng flaen - yn enwedig meddygon - wrth ail-ddatblygu ac ail gynllunio'r gwasanaeth.

"Mae'n amlwg o'r arolwg yma nad yw staff yn teimlo'n rhan o'r ystyriaethau wrth newid y gwasanaeth ac nad ydyn nhw'n teimlo bod rheolwyr yn trafod yn llawn gyda nhw.

"Rhaid i hyn gael ei adlewyrchu'n ehangach ar fyrddau iechyd Cymru sydd ddim yn gwrando digon ar y staff, nac yn trafod i'r graddau y mae BMA Cymru wedi bod yn argymell ers tro."

"Gwrando ar negeseuon"

Mae David Sissling, Prif Weithredwr GIG Cymru yn dweud bod yna sawl awgwedd galonogol i'r arolwg. Ond mae'n cydnabod bod yna le i wella.

"Rwy'n gobeithio y bydd pob sefydliad GIG yn gwrando'n ofalus ac yn ymateb i'r prif negeseuon yn yr arolwg hwn. Bydd y rhain yn ein galluogi ni i adeiladu ar y pethau cadarnhaol ac i fynd i'r afael â materion sy'n achosi pryder - er enghraifft straen a phwysau gwaith.

Awgrymodd y bydd angen i reowlyr wrando mwy ar farn eu staff:

"Rwy'n disgwyl i bob Bwrdd ac Ymddiriedolaeth Iechyd roi cynllun gweithredu ar waith i ymdrin â'r canfyddiadau penodol ar eu cyfer nhw."

Fe wnaeth 22,392 o staff ymateb i'r arolwg - tua 27% o weithlu'r GIG.

Cafodd ei ddatblygu gan Fforwm Partneriaeth Cymru, sy'n cynnwys Llywodraeth Cymru, rheolwyr y GIG, undebau a chymdeithasau staff.