Angen tynhau rheolau lobïo'r cynulliad

Y Senedd
Llywydd y Cynulliad ofynodd i'r pwyllgor i gynnal ymchwiliad i berthynas ACau gyda lobïwyr

Mae angen tynhau'r rheolau yn ymwneud â'r diwydiant lobïo yng Nghymru, yn ôl un o bwyllgorau'r Cynulliad.

Ond mae'r pwyllgor wedi penderfynu peidio galw am sefydlu cofrestr o lobïwyr, fel sy'n fwriad yn San Steffan.

Dywed y Pwyllgor Safonau Ymddygiad hefyd bod angen mwy o dryloywder o fewn y cynulliad a bod angen adolygu'r cod ymddygiad ar gyfer gweinidogion Llywodraeth Cymru.

Fe fyddai hyn yn golygu y byddai gweinidogion yn gorfod cyhoeddi rhestr o'r lobïwyr y maen nhw yn ymwneud â nhw.

Maent hefyd yn argymell y dylai person annibynnol benderfynu a yw'r cod ymddygiad wedi ei dorri ai peidio.

Ar hyn o bryd prif weinidog Cymru sydd yn penderfynu hyn.

Lobïo

Mae elusennau, busnesau a mudiadau yn cysylltu yn gyson gydag aelodau cynulliad eisiau iddyn nhw hyrwyddo eu polisïau.

Dywed y pwyllgor bod angen i'r cyngor sydd yn cael eu rhoi i wleidyddion Cymru fod yn gliriach am sut i ddelio gyda lobïwyr.

Ond maent yn cytuno gyda chasgliadau Gerard Elias, Comisiynydd Safonau annibynnol y Cynulliad, sydd wedi dweud bod y system sydd yn ei lle yn barod "yn ei hanfod yn ddigonol ac yn gadarn ar gyfer y diben".

Er hynny, gyda'r cynulliad yn debygol o gael mwy o bwerau yn y dyfodol, mae'r Pwyllgor Safonau Ymddygiad yn rhybuddio bod angen sicrhau bod y trefniadau ar gyfer lobïo yn parhau yn rhai grymus.

Grwpiau Trawsbleidiol

Fe fynegodd rhai aelodau cynulliad rhywfaint o bryder am y grwpiau trawsbleidiol sydd yn bodoli.

Pwyllgorau answyddogol yw'r rhain gydag aelodau o dair plaid wleidyddol neu fwy yn trafod gwahanol bynciau.

Mae'r adroddiad yn nodi y dylai munudau'r grwpiau trawsbleidiol gael eu cofnodi ac y dylid nodi treuliau a'r holl fuddiannau ar wefan y cynulliad.

Cofrestr

Yn ystod yr ymchwiliad fe ystyriwyd a ddylid cael cofrestr statudol yng Nghymru.

Ond fe ddaethon nhw i'r casgliad y byddai diffinio pwy ddylai fynd ar y gofrestr yn dasg anodd.

Mae Llywodraeth San Steffan yn argymell cael cofrestr o'r fath.

Ymateb

Wrth ymateb i'r adroddiad, dywedodd Llywydd y Cynulliad Rosemary Butler nad oedd hi am i'r cynulliad gael ei gynnwys mewn unrhyw ddeddfwriaeth o San Steffan ar fater lobïo yn y dyfodol:

"Rwy' wastad wedi bod o'r farn y dylai'r cynulliad wneud penderfyniadau ar y materion hyn, ac nad ydym ni'n wynebu'r un math o faterion negyddol ynghylch cael mynediad at aelodau etholedig ag y mae San Steffan yn eu hwynebu.

"Dyna'r rheswm y gofynnais i gadeirydd y Pwyllgor Safonau Ymddygiad i gynnal ymchwiliad i system lywodraethu bresennol y cynulliad o ran lobïo.

"Mae'r pwyllgor wedi cadarnhau'n llawn fod y dull hwn o weithio yn ddilys ac mae'n cydnabod bod systemau cadarn a thryloyw eisoes yn bod i lywodraethu perthynas aelodau'r cynulliad â sefydliadau allanol, ond na ddylem ni fyth fod yn hunanfodlon.

"Er nad oes gan y pwyllgor gofrestr o lobïwyr, rwyf o'r farn bod yr argymhellion yn pwysleisio bod y strwythurau yn gadarn ac yn briodol."