Creu wyneb dyn 1,800 mlwydd oed

  • 19 Ionawr 2013
Cafodd yr arch a'r sgerbwd mewn cyflwr da ei ganfod ger Caerllion yn 1995 Image copyright Amgueddfa Lleng Rhufeinig
Image caption Cafodd yr arch a'r sgerbwd mewn cyflwr da ei ganfod ger Caerllion yn 1995

Un o arddangosfeydd mwya' poblogaidd Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru yng Nghaerllion yw'r arch garreg sy'n dal sgerbwd gŵr Rhufeinig.

Yn awr am y tro cyntaf erioed, mae'r amgueddfa wedi creu portread o wyneb y sgerbwd wedi i gadwraethwyr Amgueddfa Cymru gydweithio ar waith ymchwil sy'n cynnwys dadansoddi isotop a model 3D.

Dangosodd gwaith dadansoddi isotop ar ddannedd y sgerbwd fod y dyn yn yr arch wedi treulio ei blentyndod, rhwng 5 ac 8 oed, yn ardal Casnewydd, a mwy na thebyg ei fod yn fachgen lleol.

Sganiwyd y penglog gan Brosiect Llong Ganoloesol Casnewydd a Phrifysgol John Moores Lerpwl er mwyn creu model 3D digidol.

Cafodd technegau modelu digidol eu defnyddio er mwyn ailadeiladu rhannau coll y penglog.

Defnyddiodd Prifysgol Dundee dechnegau fforensig ar yr ailgread 3D digidol o'r penglog i adeiladu cyhyrau ei wyneb.

Paentiadau Rhufeinig

Penny Hill, cadwraethydd Amgueddfa Cymru wnaeth yr ailgread digidol o'r wyneb i greu portread replica'r dyn pan oedd yn fyw.

Image copyright Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru
Image caption Portread o wyneb y sgerbwd sydd mewn arch garreg yn yr amgueddfa

Defnyddiwyd deunyddiau a thechnegau artistig y gwelir tystiolaeth o'u defnydd mewn paentiadau Rhufeinig neu ffynonellau ysgrifenedig er mwyn rhoi naws Rufeinig i'r portread modern.

Ariannwyd y portread gan Ymddiriedolaeth Aurelius.

Darganfuwyd yr arch, gyda sgerbwd mewn cyflwr da o ŵr tua 40 mlwydd oed pan gladdwyd ef tua OC 200, ym 1995 ar safle mynwent Rufeinig ychydig y tu allan i Gaerllion.

Mae'r fynwent bellach yn rhan o Gampws Caerllion Prifysgol Cymru Casnewydd.

Symudwyd y gweddillion i Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru lle maent wedi cael eu harddangos er 2002.

Dywedodd Dr Mark Lewis, "Rwy'n falch iawn bod cymal olaf yr ail-arddangos wedi ei gwblhau.

"Roedden ni'n teimlo bod llawer mwy o waith ymchwil i'w wneud ar y sgerbwd ac roedden ni am ailadeiladu wyneb y dyn Rhufeinig yn yr arch drwy ddefnyddio technegau fforensig modern, sy'n cael eu defnyddio fel arfer gan yr Heddlu.

"Mae darganfod mwy am y sgerbwd yn dysgu mwy i ni am y Rhufeiniaid yma yn ne Cymru a pa mor wahanol fyddai'n bywyd ni heddiw hebddynt."

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.