Teyrnged i'r 'plismon dewr'

  • 2 Rhagfyr 2012
Arthur Rowlands
Image caption Roedd Arthur Rowlands yn blismon ifanc ym Machynlleth pan gafodd ei saethu yn ei wyneb

Mae Arthur Rowlands, y cyn blismon a ddallwyd pan gafodd ei saethu gan leidr dros 50 mlynedd yn ôl, wedi marw.

Bu farw yn ei gartref yng Nghaernarfon yn 90 oed.

Cafodd ei saethu yn ei wyneb ar Awst 2, 1961, pan oedd ar ddyletswydd fel plismon ger Machynlleth.

Ar ôl symud i fyw i Gaernarfon bu'n gweithio i'r gwasanaeth heddlu fel teleffonydd, a buan iawn y daeth yn un o ffigyrau amlycaf a mwyaf hoffus tre'r Cofis.

Dywedodd Prif Gwnstabl Cynorthwyol Heddlu'r Gogledd, Gareth Pritchard, ei fod yn "uchel iawn ei barch" ymhlith pawb oedd yn ei adnabod a bod plismyn oedd heb gwrdd ag o hyd yn oed yn edmygu ei ddewrder ar ôl cael ei saethu.

Un o gyn gydweithwyr a chyfeillion Arthur Rowlands, Glanmor Hughes, fu'n cofio amdano ar y Post Cynta' fore Llun.

"Er gwaetha' ei anafiadau, fe ddychwelodd i'w waith gyda Heddlu Gogledd Cymru yng Nghaenarfon ac roedd yn ysbrydoliaeth ac yn ffynhonnell wych o wybodaeth i swyddogion cyn ymddeol yn y diwedd yn ystod y 1980au," meddai Mr Pritchard.

"Bydd yna golled ar ei ôl ond fyddwn ni ddim yn ei anghofio," ychwanegodd.

Darlledu

Daeth Arthur Rowlands i amlygrwydd fel darlledwr hefyd.

Roedd yn gyfrannwr cyson i raglen Canllaw ar BBC Radio Cymru am flynyddoedd ac roedd yn llais cyfarwydd ar y gwasanaeth.

Ym mis Awst y llynedd yr oedd yn cofio union hanner can mlynedd ers yr ymosodiad ger Pont Ddyfi ym Machynlleth pan gollodd ei olwg.

Bryd hynny, bu'n sgwrsio am ei atgofion am un o'r troseddau mwyaf arswydus yng Nghymru erioed gyda Rhian Price ar BBC Radio Cymru.

Mae'n gadael dwy chwaer, mab a merch, pump o wyrion ac un gorwyr.

Hefyd ar y BBC