Adroddiad Comisiwn Silk: Hawl i godi rhai trethi?

  • 19 Tachwedd 2012
Arian
A fydd y comisiwn o blaid codi trethi fel treth stamp neu dros dreth incwm

Mae disgwyl i ymchwiliad trawsbleidiol argymell y dylai Llywodraeth Cymru gael yr hawl i godi rhai trethi, fel y gallan nhw godi cyfran o'r arian sydd ei angen ar gyfer eu cyllideb.

Bydd adroddiad cyntaf comisiwn dan gadeiryddiaeth cyn-glerc y Cynulliad, Paul Silk, Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru, yn cael ei gyhoeddi fore Llun.

Ysgrifennydd Cymru, Cheryl Gillan, ofynnodd i'r comisiwn ystyried a ddylai Gweinidogion Cymru fod yn fwy atebol am yr arian y maen nhw yn ei wario, ac os felly, sut.

Mae'r comisiwn yn debyg o argymell y dylai'r llywodraeth gael yr hawl i godi o leia' ychydig o'r arian y maen nhw'n ei wario ar wasanaethau cyhoeddus.

Rhai pwerau

Ar hyn o bryd dyw llwyddiant - neu fethiant - polisïau economaidd Llywodraeth Cymru ddim yn effeithio ar faint y grant o'r Trysorlys, swm o ryw £15 biliwn bob blwyddyn.

Mae disgwyl i'r adroddiad ddweud y dylai Llywodraeth Cymru gael rhai pwerau dros drethi.

Ond y cwestiwn mawr yw a yw hyn yn cyfeirio at drethi fel treth stamp neu a yw'r comisiwn o blaid datganoli cyfrifoldeb dros y dreth fwya', treth incwm.

Eisoes mae Llywodraeth Cymru wedi dweud na ddylid datganoli treth incwm heb refferendwm.

Mae Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, wedi dweud na ddylai'r llywodraeth amrywio cyfraddau treth incwm ar hyn o bryd.

64%

"Gallai hynny ddigwydd nes ymlaen ond dim ond os yw'r etholwyr o blaid hynny," meddai.

Dywedodd na fyddai'n addas datganoli trethi fel y Dreth ar Werth.

Mewn arolwg barn ym mis Gorffennaf, roedd 64% o blaid datganoli'r grym i osod treth incwm.

Cam nesaf Comisiwn Silk fydd adolygu pwerau'r Cynulliad gan gyhoeddi adroddiad am setliad datganoli erbyn diwedd 2013.