Archwilio gweddillion cychod yn ardal Aberystwyth

  • 19 Tachwedd 2012
Gweddillion un o'r cychod Image copyright RCAHMW
Image caption Gweddillion un o'r cychod ar lannau Afon Leri

Mae archeolegwyr yn manteisio ar ychydig o lwc er mwyn archwilio gweddillion tri chwch o'r 19eg Ganrif ger Aberystwyth.

Daeth y gweddillion i'r golwg ar ôl i law trwm diweddar erydu'r mwd a llaid oedd yn eu gorchuddio.

Mae'r cychod 65 troedfedd (20 metr) wedi gorwedd ar wely'r Afon Leri, ger Aberystwyth ers yr 1860au.

Credir iddyn nhw gael eu defnyddio i gludo llechi o Wynedd i'r porthladdoedd.

Mae swyddogion Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru wedi bod yn archwilio'r cychod gyda help arbenigwyr o Brifysgol Aberystwyth.

Llongddrylliad

Defnyddiwyd technoleg laser er mwyn creu delwedd 3D fydd yn cynorthywo archeolegwyr i ddeall rhagor am y cyhod.

Image copyright RCAHMW
Image caption Mae un cwch wedi bod ar wely'r Afon Leri ers y 1860au

Dywedodd Louise Barker, arweinydd y prosiect, fod un o'r cychod mewn llethr ar Afon Leri yn Ynyslas, ger Borth.

Roedd waliau'r llethr wedi dechrau erydu.

"Mae'r cwch yn un o dri yn yr ardal, a'r tri llongddrylliad wedi eu nodi ar fap y llynges yn 1892," meddai Ms Barker, archeolegwr gyda Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru.

Credir bod y cychod wedi eu lleoli yn Nerwenlas, ger Machynlleth, a'u bod yn cludo llechi o chwareli yng Nghorris ac Aberllefenni.

Gyda dyfodiad y rheilffordd daeth y cychod yn segur, a tua 1868 roedden nhw'n yn cael eu hangori mewn un lle a'u defnyddio er mwyn nodi cwrs yr afon.

Dywedodd Ms Barker na ddylai'r cyhoedd geisio archwilio'r gweddillion oherwydd eu bod mewn ardal lle mae'r llanw yn gallu bod yn beryglus iawn.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.