Galwadau am brofion asbestos rheolaidd mewn ysgolion

  • 30 Hydref 2012

Mae pryderon cynyddol am lefelau asbestos mewn ysgolion wedi arwain at alwadau am brofion rheolaidd mewn dosbarthiadau ar draws Cymru.

Mae ymchwiliad gan raglen BBC Cymru Week In Week Out wedi darganfod nad oes yna unrhyw uchafswm diogel derbyniol ar gyfer lefelau llwch asbestos mewn ysgolion.

O ganlyniad, mae undeb athrawon mwya'r wlad, NASUWT, arbenigwr annibynnol ac ymgyrchwyr wedi dweud wrth y rhaglen bod yn rhaid cyflwyno profion rheolaidd.

Dywedodd Rex Phillips, trefnydd NASUWT yng Nghymru, fod rhaid gwella'r system o fonitro llwch asbestos mewn ysgolion, ac y dylid cynnal profion rheolaidd mewn ystafelloedd dosbarth.

"Yn amlwg yr her i'r Gweinidog nawr yw penderfynu pa brofion fydd e'n eu defnyddio i benderfynu a yw amgylchedd dysgu yn ddiogel, dyna beth mae sefyllfa Cwmcarn wedi'i wneud," meddai.

"Mae wedi tynnu sylw at broblem sy'n ein hysgolion ac yn amlwg mae'n rhaid i'r Gweinidog benderfynu ar lefel ddiogel."

Canser

Daeth arolwg o awdurdodau lleol i'r casgliad fod 'na olion o asbestos mewn 1,503 o ysgolion yng Nghymru (84%) - sydd 10% yn uwch nag yn Lloegr.

Ddechrau mis Hydref bu'n rhaid i 900 o ddisgyblion gael eu symud o Ysgol Uwchradd Cwmcarn ger Caerffili wedi i gontractwyr ddod o hyd i lwch asbestos yn yr awyr.

Mae ymchwiliad nawr yn cael ei gynnal.

Er nad oedd llawer o berygl i ddisgyblion, mae'r rhan fwyaf o adeiladau'r ysgol wedi cael eu cau ac mae'r dysgu wedi cael ei drosglwyddo dros dro i Goleg Glyn Ebwy, a hynny ar gost o £1.5 miliwn.

Gall asbestos greu math o ganser yr ysgyfaint o'r enw mesothelioma, all gymryd hyd at 30 mlynedd i ddatblygu.

Wrth i'r pryderon gynyddu, roedd undebau athrawon wedi gofyn i Weinidog Addysg Cymru, Leighton Andrews, gynnal ymchwiliad asbestos mewn ysgolion dair blynedd yn ôl.

Mae Week In Week Out hefyd wedi darganfod fod gweinidogion addysg blaenorol hefyd wedi cael rhybudd am beryglon posib asbestos mewn hen adeiladau ysgolion.

Dim canllawiau

Wedi i Ysgol Uwchradd Cwmcarn gael ei chau ar frys, roedd Mr Andrews wedi galw ar bob cyngor i fanylu ar eu rheolaeth o asbestos mewn ysgolion a chyflwyno adroddiad ar eu cynlluniau i ddelio ag argyfwng.

Doedd y Gweinidog ddim yn fodlon rhannu'r wybodaeth honno gyda'r rhaglen ond dywedodd ei fod yn ystyried yr ymateb gan yr awdurdodau lleol cyn penderfynu sut i weithredu.

Mae arbenigwyr, athrawon a NASUWT wedi dweud wrth Week In Week Out eu bod yn pryderu nad oes 'na brofion rheolaidd yn cael eu cynnal mewn ysgolion.

Mae cyngor swyddogol gan y Gweithgor Iechyd a Diogelwch yn dweud na ddylai asbestos sydd mewn cyflwr da fod yn beryglus i iechyd pobl.

Ond dywedon nhw nad oes yn unrhyw ganllawiau o ran lefelau diogel o asbestos mewn ysgolion er bod cyfyngiadau tebyg wedi'u cyflwyno ar gyfer gweithleoedd.

Bydd Week In Week Out: Inside School Walls i'w weld ar BBC1 Wales am 10:35pm nos Fawrth.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.