Etholiadau Comisiynwyr Heddlu a Throsedd: Heddlu Gogledd Cymru

Mark Polin
Cafodd Mark Polin ei apwyntio'n Brif Gwnstabl Heddlu'r Gogledd yn 2009

Ar Dachwedd 15 fe fydd 37 o Gomisiynwyr Heddlu a Throsedd yn cael eu hethol mewn 41 o heddluoedd ar draws Cymru a Lloegr, y tu allan i Lundain.

Tasg y Comisiynydd fydd craffu ar lu a sicrhau ei fod yn atebol.

Fe fydd Comisiynydd hefyd yn gallu penodi a diswyddo'r prif gwnstabl a gosod cyllideb ar gyfer y llu.

Mae hon yn swydd gyflogedig a'u bwriad yw rhoi'r pŵer i bobl leol gael dweud eu dweud ar sut mae taclo troseddau yn eu hardal.

Dyddiad cau'r enwebiadau ar gyfer y swydd oedd Hydref 19 ac mae 'na bump ymgeisydd ar gyfer Gogledd Cymru.

Mae mwy o wybodaeth am yr ymgeiswyr yma.

Mae BBC Cymru yn edrych ar bob un o'r lluoedd cyn yr etholiadau.

Heddlu Gogledd Cymru

Mae'r llu yn gyfrifol am blismona'r gogledd, o Aberdaron a Chaergybi yn y gorllewin i lannau Dyfrdwy a Wrecsam yn y dwyrain.

Ym Mae Colwyn y mae'r pencadlys ac mae 'na bencadlys rhanbarthol yn Llanelwy, Caernarfon a Wrecsam.

Mae'r ardal yn un wledig ar y cyfan ac yn cynnwys Parc Cenedlaethol Eryri.

Mae 'na ardal sylweddol o arfordir.

Yn y dwyrain y mae'r ardaloedd mwya' poblog a diwydiannol, fel Wrecsam a Glannau Dyfrdwy.

Mae trefi glan môr fel Y Rhyl, Llandudno a Phwllheli yn denu twristiaid ac mae'r brif ffordd, yr A55, yn gyswllt pwysig gyda dinaosoedd poblog Lloegr fel Manceinion, Lerpwl a Birmingham.

Mae porthladd Caergybi yn darparu cyswllt pwysig rhwng Iwerddon a gwledydd Prydain.

Wrth wasanaethu poblogaeth o 675,000 o bobl mae'r llu yn gwasanaethu ardal o 6,300 cilomedr sgwâr.

Mae 'na 1,500 o blismyn a 160 o swyddogion cefnogi cymuned, a dros 900 o staff.

Blaenoriaethau'r heddlu ar gyfer yr ardal yw lleihau troseddau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.

Hefyd maen nhw am warchod y cyhoedd a lleihau niwed; cynnig gwasanaeth o safon sy'n rhoi hyder o fewn cymunedau a hyrwyddo gweithlu trefnus a medrus o dan arweiniad da.

Mae Heddlu'r Gogledd yn cael ei arwain gan y Prif Gwnstabl Mark Polin.

Ei ddirprwy yw Ian Shannon a Gareth Pritchard ydi'r dirprwy cynorthwyol.

Mark Parkin yw cyfarwyddwr cyllid ac adnoddau.

Maen nhw'n cael eu hapwyntio gan Awdurdod Heddlu Gogledd Cymru.

Mae'r llu yn gweithio mewn partneriaeth gyda nifer o awdurdodau a mudiadau gan gynnwys y chwe awdurdod sir, Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, Gwasanaeth Ambiwlans Cymru, Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru a Gwarchod y Gymdogaeth.

Cyllid

Roedd y gyllideb ar gyfer 2012/13 yn £137.5 miliwn, gostyngiad o'r cyfanswm y flwyddyn flaenorol o £141.5 miliwn.

Mae'r ffigwr yn cynnwys arian gan y trethdalwr o'r dreth cyngor, sy'n £214.56 ar gyfer cartref Band D.

Y ganran ar gyfer y tri llu arall yw £198.54 yn Nyfed Powys, £193.09 ar gyfer Heddlu Gwent a £169.42 ar gyfer Heddlu De Cymru.

O ganlyniad i'r adolygiad gwariant, mae gan Heddlu'r Gogledd darged o £16 miliwn i'w arbed erbyn 2015.

Maen nhw'n dweud y byddan nhw'n llwyddo 100% drwy gwtogi 10% (162)ar eu swyddogion erbyn mis Mawrth 2015. Fe fydd hyn yn golygu y bydd 72% o'r plismyn ar y llinell flaen erbyn 2015.

Trosedd a pherfformiad

Mae trosedd ar gynnydd yn y gogledd o'i gymharu â gostyngiad ar draws Cymru a Lloegr yn ôl Arolygiaeth Cwnstabliaeth Ei Mawrhydi.

Rhwng mis Rhagfyr 2010 a mis Rhagfyr 2011 fe wnaeth lefel y troseddau godi 2% o'i gymharu â gostyngiad o 3% ar draws Cymru a Lloegr yn ôl yr arolygiaeth.

Ar sail nifer y troseddau i bob 1,000 a gofnodwyd yn y 12 mis, roedd y llu yn 19 allan o 42 (y cyntaf yw'r lle mae'r ganran isa' o droseddau).

Yn yr un cyfnod roedd 'na gynnydd o 20% yn nifer y lladradau a 16% yn fwy o fwrgleriaeth.

Roedd 'na gynnydd hefyd yn nifer y troseddau sy'n effeithio ar ddioddefwyr o 5% ond roedd difrod troseddol a chynnau tân yn fwriadol i lawr 5%.

Mae'r arolygiaeth hefyd yn dweud bod 82% o ddioddefwyr yn fodlon gyda'r gwasanaeth Heddlu'r Gogledd Cymru- mae hynny yn is na'r ffigwr yn y rhan fwyaf o luoedd.