Hillsborough yn hawlio sylw cynhadleddwyr

Leanne Wood
Leanne Wood

Trychineb Hillsborough a chasgliadau yr adroddiad annibynnol diweddar oedd yn hawlio llawer o sylw cynhadleddwyr Plaid Cymru yn Aberhonddu ddydd Sadwrn.

Hefyd yn ystod y dydd fe wnaeth AC Dwyfor Meirionnnydd Arglwydd Elis -Thomas ddweud ei fod o'r farn fod y Deyrnas Unedig ar y ffordd allan, gan ychwanegu "diolch i Dduw."

Daeth y cynnig brys yn galw am erlyn swyddogion yr heddlu wnaeth newid datganiadau yn dilyn trychineb Hillsborough gan arweinydd seneddol Plaid Cymru, Elfyn Llwyd A.S.

Dywedodd: "Os na wnawn ni wneud hyn, mae'n codi cwestiwn ynglŷn ag awdurdod moesol y wladwriaeth i reoli."

Dywedodd Mr Llwyd fod ganddo ffrindiau oedd yn bresennol yno ar y diwrnod hwnnw, a'u bod nhw: "Nid yn unig wedi gorfod camu dros gyrff plant, merched a dynion, ond wedi gorfod byw dan yr amheuaeth mai cefnogwyr fel nhw oedd yn gyfrifol."

Bu Mr Llywyd hefyd yn trafod y system gyfiawnder yn ystod y gynhadledd.

Dywedodd arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan ei fod am weld y system gyfiawnder yn cael ei datganoli i Gymru.

Dywedodd mai Cymru yw'r unig wlad yn y byd sydd gan bwerau deddfu ond nid awdurdodaeth gyfreithiol ei hun: "Mae momentwm yn hel tu ôl i'r ymgyrch hon... Fe wnaeth y bleidlais "ie" yn y refferendwm brofi bod y Cymry eisiau gweld penderfyniadau yn cael eu gwneud yng Nghaerdydd, nid yn San Steffan."

Yn ystod y dydd bu yna hefyd drafodaeth ar ddyfodol y Deyrnas Unedig.

Dywedodd AC Cynulliad Dwyfor Meirionnydd, Arglwydd Elis-Thomas ei fod yn credu fod y Deyrnas Unedig " ar y ffordd allan, diolch i Dduw."

Ychwanegodd ei fod yn credu mai fel rhan o undeb Ewropeaidd y byddai Cymru yn bodoli yn y dyfodol: "Does gen i ddim diddordeb yn yr undeb Brydeinig; yr unig undeb dwi'n poeni amdani yw'r undeb Ewropeaidd."

Awgrymodd fod termau fel 'annibyniaeth' yn amherthnasol yn nghyd-destun sefyllfa parth yr Ewro, gan eu bod nhw ddim yn adlewyrchu realiti'r sefyllfa wleidyddol ac economaidd.

Yn gynharach yn y dydd fe basiwyd cynnig gan gynrychiolwyr oedd yn galw am adael i bobl ifanc sydd dros 16 oed gael yr hawl i bleidleisio mewn unrhyw refferendwm ar annibyniaeth.

Wrth i'r cynhadleddwyr ailymgynull roedd arweinydd y blaid yn ymweld â Llangatwg ym Mhowys yn taro golwg ar brosiect cymunedol gwyrdd.

Roedd hwn yn enghraifft, medda hi, o'r hyn mae hi am weld yn digwydd o amgylch Cymru: "Mantais yr ardal hon yw ei bod hi'n fach, ond does dim rheswm pam na all prosiectau fel hyn yrru 'mlaen ym mhob ardal o Gymru."

Yn ei haraith i'r gynhadledd ddoe, dywedodd Ms Wood mai sefydlu economi gynaliadwy werdd fydd blaenoriaeth Plaid Cymru o hyn ymlaen, ac mae hi am weld mwy o brosiectau tebyg i'r un yn Llangatwg yn cael eu sefydlu.

Mae aelodau o'r grŵp yn medru prynu technoleg werdd fel panelau solar yn rhatach nac y byddent nhw'n gallu gwneud fel arall.