DNA: 31% heb eu cyhuddo o drosedd

DNA
Mae mudiad hawliau sifil wedi dweud bod yr arfer yn 'frawychus'

Mae gwybodaeth ddaeth i law BBC Newyddion Ar-lein yn awgrymu bod 31% o'r rhai y mae Heddlu'r Gogledd wedi eu rhoi ar y Gronfa Ddata DNA ers tair blynedd a hanner heb eu cyhuddo o drosedd.

O'r 16,229 unigolyn/proffil a ychwanegwyd at y gronfa yn y cyfnod, roedd 4,991 heb eu cyhuddo o unrhyw drosedd.

Cafwyd yr wybodaeth oherwydd cais o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth.

Mae un mudiad hawliau sifil wedi dweud bod yr arfer yn "frawychus", ond dywedodd Heddlu'r Gogledd eu bod yn dilyn "canllawiau Prydeinig".

Nid oedd llefarydd ar ran y Swyddfa Gartref am gyfeirio at Heddlu'r Gogledd yn benodol ond dywedodd: "Mae DNA pobl ddieuog wedi ei gadw'n rhy hir ac mae ein ffocws ni ar gadw DNA'r euog.

"Ac mae'r Ddeddf Diogelu Rhyddid, gafodd sêl bendith brenhinol ym mis Mai, yn darparu system glir i ddiogelu DNA unigolion ac yn golygu y bydd dros filiwn o broffiliau yn cael eu dileu o'r gronfa".

Comisiynydd

Yn unol â'r ddeddf, ni fydd DNA pobl heb eu cyhuddo o drosedd yn cael ei gadw heblaw bod y Comisiynydd Biometreg yn awdurdodi hynny yn sgil un o nifer o droseddau penodol, gan gynnwys troseddau rhyw, treisgar a therfysgaeth.

Dywedodd llefarydd ar ran Heddlu'r Gogledd: "O dan rai amgylchiadau bydd proffil o berson wedi cael ei lwytho ar fwy nag un achlysur, er enghraifft lle rhoddodd person enwau gwahanol neu fersiynau gwahanol o'i enw, ar adegau gwahanol.

"Mae'r system gadw ar gyfer DNA wedi'i nodi yn Neddf yr Heddlu a Thystiolaeth Droseddol 1984.

"Diwygiwyd y ddeddf gan Ddeddf Cyfiawnder Troseddol 2003, gan gynyddu cwmpas y samplo ar gyfer unigolion a arestiwyd am droseddau cofnodadwy ac nid dim ond unigolion gafodd eu cyhuddo.

"Mae hyn yn unol â Chanllawiau Prydeinig."

'Brawychus'

Dywedodd Isabella Sankey, cyfarwyddwr polisi mudiad Liberty: "Mae'r ystadegau hyn yn dangos bod yr heddlu yn pentyrru DNA nifer frawychus o bobl ddieuog.

"Nid oes cyfiawnhad dros yr ehangu ar gasglu proffiliau DNA".

Yn ôl Nick Pickles, cyfarwyddwr Big Brother Watch: "Mae'n bryd i'r heddlu weithredu i fynd i'r afael â'r ymyrraeth sylweddol hon ar hawliau sifil miloedd o bobl."

Ni wnaeth Heddlu'r De, Heddlu Dyfed-Powys a Heddlu Gwent ddatgelu faint o bobl a roddwyd ar y Gronfa Ddata DNA oedd heb eu cyhuddo o drosedd, am "y byddai cost darparu'r wybodaeth yn fwy nag y mae'n ofyniad cyfreithiol i ni ymateb iddo."

Proffiliau

Ond fe ddywedon nhw faint o unigolion/proffiliau a ychwanegwyd at y gronfa.

Yn 2009, fe wnaeth Heddlu Gwent ychwanegu 4,488 at y gronfa, 5,469 yn 2010, 4,175 yn 2011 a 3,780 hyd ganol Awst 2012. Dywedodd y byddai pob un o'r rhain "wedi bod yn gysylltiedig â chyflawni trosedd, gan fod y samplau hyn wedi cael eu cymryd yn y ddalfa".

Yn 2009 fe wnaeth Heddlu'r De ychwanegu 10,261 at y gronfa, 8,773 yn 2010, 7,646 yn 2011 a 4,064 hyd ganol Awst 2012.

Yn 2009 fe lwythwyd 4,007 o samplau gan Heddlu Dyfed-Powys i'r gronfa ddata DNA, 4,081 yn 2010, 2913 yn 2,011 a 1,706 hyd ganol Awst 2012.