Archdderwydd nesa': 'Braf gweld aelodau o gefndiroedd gwahanol'

Christine James Image copyright O
Image caption Enillodd Christine James y Goron yn Eisteddfod Eryri 2005

Mae'r Archdderwydd nesa' wedi dweud y byddai'n braf iawn gweld aelodau'r Orsedd yn dod o gefndiroedd ethnig gwahanol.

Yng nghyfarfod blynyddol yr Orsedd cadarnhawyd mai'r Prifardd Christine James fyddai'n olynu Jim Parc Nest yn Seremoni Gyhoeddi Eisteddfod Sir Gâr ym Mehefin 2013.

Dywedodd y byddai'n Archdderwydd nid yn Archdderwyddes ond bod y cyfrifoldeb yn un wnaeth beri ofn a dychryn iddi.

"Dwi'n ymwybodol iawn ei bod yn fraint - ac yn anrhydedd - ac fe wnaeth (y penderfyniad i'w henwebu) fy nghyffwrdd yn bersonol.

"Does dim rhaid i'r Orsedd fod yn gorff gwyn yn unig ...

"Rhaid i'r aelodau allu siarad Cymraeg ond nid rhywbeth sy'n perthyn i liw eich croen yw eich iaith," meddai.

Dywedodd y byddai datblygu hyn "yn ddiddorol ac yn gwneud lles i ni fel cenedl".

'Dim angen gwthio'

"Dros y blynyddoedd diwethaf rydym wedi gweld mwy a mwy o ferched yn ennill y prif wobrau ac wedi cael enillydd newydd sbon ddydd Llun ac yn un o blith y merched allai fod yn Archdderwydd ryw ddydd.

"Mae'n digwydd yn organig a dwi ddim yn meddwl bod angen gwthio merched fel y cyfryw.

"Fe all ddigwydd yn naturiol."

Dywedodd bod 'na do ifanc yn cael eu hurddo i'r Orsedd o ran enillwyr ac yn Brifeirdd a Phrif Lenorion a bod ganddyn nhw ran i'w chwarae.

"Eu dewis nhw yw dod i'r Orsedd ai peidio ond fe fyddwn i'n eu hannog bob un.

"Os ydyn nhw wedi mwynhau'r fraint o gael eu hurddo yna fe ddylen nhw gymryd y cyfrifoldeb sy'n cyd-fynd â'r fraint - a chefnogi a bywiogi'r Orsedd drwyddi gyda'u hafiaith ifanc."

'Edrych ymlaen'

Dywedodd fod ei theimladau'n gymysg cyn cychwyn y swydd er ei bod wedi dod yn gyfarwydd â'r syniad.

"Dwi'n edrych ymlaen at y dyletswyddau erbyn hyn," ychwanegodd.

"Yn ystod yr wythnos dwi wedi bod yn dilyn pob symudiad mae Jim Parc Nest wedi ei wneud, wedi bod fel cysgod iddo fe.

"Dydd Gwener fe fydda i'n cael cyfle i ddweud gair byr yn ystod Seremoni'r Cadeirio.

"Ond fe fydd y baton, i ddefnyddio term Olympaidd, yn cael ei basio ymlaen i mi ar ddechrau Seremoni Gyhoeddi Eisteddfod 2014 a fi fydd wedyn yn arwain y seremoni honno.

'Torri'r garw'

"Bydda i'n cael torri'r garw erbyn Eisteddfod Sir Ddinbych fis Awst nesaf.

"Mae Jim Parc Nest wedi gosod yr Orsedd ar lwybr diddorol yn ystod ei gyfnod, llwybr sy'n anelu at wneud yr Orsedd yn un fwy cynhwysol.

"Mae'r Orsedd wedi ei beirniadu yn y gorffennol am fod yn rhy elitaidd a bydda i'n awyddus iawn i ddatblygu'r llwybr.

"Roedd araith Jim yn un gref iawn ddydd Llun. Dwi'n edmygu ei safiad yn fawr iawn a gawn ni weld pa bynciau fydd gen i i'w trafod maes o law."