Ffigurau'n rhoi darlun 'digalon' o ganol dinas Abertawe

Un o strydoedd siopau canol Abertawe
Mae 'na gryn feirniadaeth o ganol Abertawe, ble mae gostyngiad sylweddol wedi bod yn nifer y siopau mawr

Mae siopau mawr yn gadael ail ddinas fwyaf Cymru ar raddfa bryderus, yn ôl ffigyrau diweddar.

Mae'r ddinas wedi gweld cynnydd yn nifer y siopau gwag, gydag un o bob pump ddim yn cael eu defnyddio, yn ôl ymchwil gan raglen Week In Week Out BBC Cymru.

Dywed un arbenigwr ar y farchnad bod angen i'r ddinas "ymateb ar frys".

Yn ôl Cyngor Abertawe, maen nhw'n gweithio gyda phrif ddatblygwr i ddarparu canolfan siopa newydd.

Dywed arweinydd y cyngor, David Phillips, ei fod yn bwysig fod Abertawe yn torri ei thir ei hun ac nid "ail-greu a chynnig yr un profiad mae rhywun yn mynd i'w gael yng Nghaerfyrddin, Caerdydd neu Fryste".

Dywedodd fod yr awdurdod wedi bod yn cydweithio gyda'r datblygwyr Hammerson er mwyn codi canolfan siopa newydd y ddinas.

'Cyfnod anodd'

"Mae'n rhaid i ddatblygiad o'r fath sicrhau fod yna enwau mawrion yn rhan o'r cynllun," meddai.

"Dyw hi ddim yn bosib i bawb fod yn debyg i'r Gelli Gandryll, yn ddibynnol ar farchnad benodol fel llyfrau."

Roedd gwaith ymchwil a gomisiynwyd gan y rhaglen wedi canfod fod gan Lanelli'r nifer uchaf o siopau gwag (27.9%) ac mai yno y gwelwyd y cynnydd mwya' dros y tair blynedd diwetha', o 17.4%.

Ond roedd Cyngor Sir Caerfyrddin yn amau'r ffigurau hyn, ac yn honni mai rhwng 15-16% o siopau yng nghanol tre' Llanelli oedd yn wag.

Ar hyn o bryd mae yna gynllun gwerth £60 miliwn i ailddatblygu canol y dref.

Ymhlith y trefi eraill â chanran uchel o siopau gwag mae Caernarfon (23.6%), Bae Colwyn (20.3%) a Wrecsam (20%).

Mae disgwyl i'r prosiect - sy'n cynnwys sinema aml sgrin, theatr, tai bwyta a chanolfan gelfyddydau - gael ei gwblhau erbyn gwanwyn 2013.

Dywed Matthew Hopkinson - cyfarwyddwr busnes gyda chwmni Local Data, a gasglodd y ffigurau ar ran y BBC - fod y data yn awgrymu cyfnod anodd i Abertawe.

"O'r holl ganolfannau a gafodd eu hastudio yng Nghymru, yn Abertawe y gwelwyd y gostyngiad mwyaf yn nifer y siopau mawr sydd yn y ddinas.

"Mae yna ostyngiad o 6%, sy'n uwch o lawer na'r cyfartaledd cenedlaethol, sef 0.25%.

"Alla i ddim gweld pethau'n gwella, oherwydd mae Abertawe yn cael ei weld fel ail ganolfan, ac mae'r cwmnïau mawrion yn canolbwyntio ar agor canolfannau mwy, ond mewn nifer llai o drefi."

Mae Llanelli (gostyngiad o 3.1%) yn dod yn agos at Abertawe o ran gostyngiad yn nifer y siopau mawr sydd yno.

Ond mae'n stori wahanol yng Nghaerdydd, lle mae cynnydd o 0.2% wedi bod.

Ond roedd yna o leia' un llygedyn o obaith yn Abertawe.

'Rhywbeth gwahanol'

David Phillips
Mae angen i Abertawe dorri ei thir ei hun yn ôl arweinydd y cyngor

O'r 18 o drefi a dinasoedd gafodd eu hastudio fel rhan o'r arolwg, yn Abertawe y gwelwyd y cynnydd mwyaf yn nifer y masnachwyr annibynnol.

Roedd yna ostyngiad bach yn nifer y masnachwyr annibynnol yng Nghaerdydd.

Dywed Llywodraeth Cymru ei fod yn amlwg bod angen i ganolfannau gynnig pethau gwahanol.

"Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod pwysigrwydd canol dinasoedd a threfi, ac rydym yn buddsoddi tua £270 miliwn ar gyfer 24 o gynlluniau i roi hwb i ganol trefi Cymru," meddai'r llefarydd.

Mae arian cyfatebol yn cael ei roi gan yr Undeb Ewropeaidd.

"Tra rydym yn edrych am enwau mawr ar gyfer y datblygiad newydd, mae Llywodraeth Cymru a Chyngor Abertawe yn cydnabod fod angen cyfuniad o fasnachwyr bach a chenedlaethol o fewn canol y ddinas," meddai'r llefarydd.

"Rydym yn gweithio tuag at ddatblygu canol dinas fydd yn denu'r ddau fath o fasnachwyr."

Bydd rhaglen Week In Week Out i'w gweld ar BBC One Wales am 10:35pm nos Fawrth.