BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

18 November 2014

BBC Homepage
Cymru'r Byd

Contact Us

Deunyddiau Sain

logo Radio Cymru

Trafod cynllun stampiau'r Nadolig (5.58)

Trafodaeth am gynllun stampiau Nadolig 2006 y Post Brenhinol rhwng llefarydd Swyddfa'r Post, gweinidog ac anffyddiwr

GEIRFA
Y Post Brenhinol; carw; gwylltio; gwarth; golygu; annog; efengyl; anghrediniwr; anwybyddu; troseddu; adlewyrchu; carw (ceirw); ymrwymiad; uwch-reolwr; eilio; pechu; bob yn ail; nodedig; Methodist Wesleaidd; ildio; egwyddorion; seciwlariaeth; ar gynnydd; anffyddiwr; cydnabod; hijacio; celyn; uchelwydd; nonsens noeth; sumbolaeth; cawl potsh; Llychlyn

GWRANDO A DEALL
i) Pa luniau sydd ar y tri stamp?
ii) Pam mae Cristnogion wedi gwylltio?
iii) Pa fath o wlad yw Cymru, yn ôl y cyflwynydd?
iv) Beth benderfynodd Swyddfa'r Post ei wneud y llynedd?
v) Beth mae Swyddfa'r Post yn ceisio ei osgoi?
vi) Pam mae'r Parch Bryn Jones yn anhapus?
vii) Sut mae Angharad Davies yn disgrifio'r stampiau?
viii) Beth sydd ar gynnydd, yn ôl y Parch Bryn Jones?
ix) Disgrifiwch safbwynt y Dr Iolo Gwyn.
x) Pam mae e'n disgrifio'r Nadolig fel "cawl potsh"?
xi) Beth mae Cristnogion yn ei sylweddoli, yn ôl y Dr Gwyn?

IAITH
a) Diffiniwch y canlynol yn eich geiriau eich hun:
i) anghrediniwr ii) Llychlyn iii) egwyddor iv) uchelwydd

b) Sylwch ar ffurf luosog carw>ceirw .
Dyma ragor o enghreifftiau o ffurfiau lluosog a>ei:
car>ceir; iâr>ieir; bardd>beirdd; gafr>geifr;
gwasg>gweisg;
march>meirch; tarw>teirw.
Nawr, ffurfiwch luosog: arth; arch; cart; iâr; marw; sarff.

c) Cwblhewch y brawddegau gan ddefnyddio'r geiriau:
hollol; ein hunain; bob o; rhai; holl; ryw; llall; unrhyw; un; sawl.
i) Doedd e ddim yn hoffi'r ................ gardiau.
ii) Dydyn ni ddim yn gallu gweld ...................... bob amser.
iii) Doedden nhw ddim eisiau ................. fath o sumbolau Cristnogol ar y stampiau.
iv) Ces i'r un rhad a chafodd fy mrawd y ..................
v) Dyma dy garden di, ond ble mae fy ............. i?
vi) Cafodd y plant ................... £5 i fynd i'r dref.
vii) Roedd .................. plentyn yn absennol o'r dosbarth.
viii) Cerddais i ................. filltir ar hyd y ffordd.
ix) Chlywodd e mo'r ffôn yn canu gan ei fod e'n .............. fyddar.
x) Does dim hoelion ar ôl. Oes ................. gen ti?

ch) Mae'r geiriau a danlinellir wedi eu camddefnyddio gan y siaradwr. Pa eiriau y dylai fod wedi eu defnyddio? Defnyddiwch eiriadur os oes rhaid.
"Dydyn ni ddim yn adnabyddu Cristnogion na Nadolig"
"Dyn ni ddim am droseddu'r Eglwys Gristnogol o gwbl"
"... yn sicrhau y byddwn ni'n eilio rhwng thema crefyddol a themâu digrefydd." "Mae'r ffaith ein bod ni'n cynhyrchu stampiau at yr Ŵyl yn nodedig o'r Nadolig."

TAFODIAITH
Ydy'r Parch Bryn Jones a'r Dr Iolo Gwyn yn dod o'r de neu'r gogledd? Nodwch y pwyntiau sy'n ffurfio eich barn.

TRAFOD
Trafodwch mewn grwpiau:
i) Ddylai'r Nadolig fod yn ŵyl hollol seciwlar bellach? [Un grŵp o blaid ac un yn erbyn.
ii) Pa luniau fyddech chi'n eu rhoi ar stampiau'r Nadolig?

YMADRODDION
ar gynnydd; yn y bôn; pob sut; nonsens noeth; ac yn y blaen; yn gawl potsh; bob yn ail.

YSGRIFENNU
Llythyr i Swyddfa'r Post yn cwyno am gynllun stampiau Nadolig Nadolig cofiadwy.
'Mae'r Nadolig wedi colli ei ystyr'

TRAWSGRIFIAD
Stampia Dolig a jargon, dyna fydd gynno ni i chi heddiw. Mae'r Post Brenhinol yn cyhoeddi eu stampia Dolig ar gyfer 'leni. Mae 'na dri math, un yn dangos Siôn Corn, un arall â llun dyn eira, a charw sydd ar y llall. Mae hyn wedi gwylltio Cristnogion gan nad oes 'na lun o Iesu Grist yn agos at y stampia. Be' 'da chi'n feddwl? Ydy o'n warth cymryd y Crist ma's o Christmas neu a ydy peidio â rhoi llun Crist ar y stampia yn beth cwbwl naturiol i wneud mewn gwlad seciwlar fel Cymru? Onid ydy Siôn Corn yn golygu mwy i'r rhan fwyaf o bobol erbyn hyn na Christ ar y Dolig? Y rhif ffôn: 08703 500 500. 'Da chi'n gwbod be i neud erbyn hyn, dydach? S'dim rhaid i mi'ch hannog chi! 08703 500 500.Yn y man mi fyddwn ni'n clywed ymateb gweinidog yr Efengyl ac anghrediniwr ond dewch ni glywed yn gynta gan Angharad Davies, uwch reolwr materion Cymreig grŵp y Post Brenhinol. Pam bod y post yn anwybyddu Crist ar Ddolig o bob gŵyl, Angharad?

"Da ni ddim yn anadnabyddu'r Crist na'r Nadolig a doedden ni ddim am droseddu'r Eglwys Cristnogol o gwbwl 'da hyn. 'Da ni 'di bod yn cynhyrchu stampiau Nadolig am rhyw deugain mlynedd a dros y cyfnod hynny 'da ni wedi adlewyrchu themâu crefyddol - eglwysi, yr Iesu a'r Forwyn Fair, ffenestri gwydr ac yn y blaen, a hefyd themâu di-grefydd fel Siôn Corn, ceirw, robin goch ac yn y blaen, a wnaethon ni ymrwymiad blwyddyn diwetha i sicrhau fyddwn ni'n eilio rhwng themâu crefyddol a themâu di-grefydd. Felly, blwyddyn dwethaf, roedd 'da ni thema crefyddol, blwyddyn hyn thema di-grefydd a blwyddyn nesaf byddwn ni nôl at thema grefyddol eto.

Ond, Angharad, holl bwynt y Dolig ydy dathlu geni Crist a'r un ydy'r neges o un flwyddyn i'r llall, nid bob yn ail?

Wel, mae'r ffaith bo ni'n cynhyrchu stampiau at yr ŵyl yn nodedig o'r Nadolig a mae'r llunie ar y stampiau blwyddyn yma yn sicir yn nodedig ar y Nadolig. Mae 'na ddyn eira, mae 'na Siôn Corn, ceirw a coeden Nadolig, a mae hynny yn hollol i ymwneud â'r ŵyl.

Dudwch y gwir rwan, ofn pechu'r crefydda eraill ydach chi, ia? Y Post Brenhinol yn bod yn PC?

Na, dim hynny o gwbwl. Dim hynny o gwbwl a doedden ni am droseddu'r Eglwys Gristnogol o gwbwl a fel dw i'n deud, 'da ni wedi neud ymrwymiad - blwyddyn dwetha wnaethon ni deud hyn, bod ni'n mynd i eilio rhwng thema crefyddol a thema digrefydd.

Mi ddown ni â'r Dr Iolo ap Gwyn, sy'n anghrediniwr i'r drafodaeth a'r Parchedig Bryn Jones hefyd, gweinidog Methodist, Wesleaidd yn Yr Wyddgrug 'na. Bryn Jones yn gynta', mae ishio trio pleshio pawb does? Mae hynny'n beth Cristnogol i'w wneud?

Wel, 'da ni ishio cadw pawb yn hapus, wrth gwrs ynde, ond i mi mae hyn yn golygu ildio egwyddorion, y gred, wrth gwrs, yn y Nadolig, felly. Nid jyst cael llunia o robin goch a dipyn o eira ac yn y blaen ond hefyd yr hyn oedd yn ymddangos mae'n debyg yn ystod y rhan cynta o'r deugain mlynedd, felly, y symbola Cristnogol felly ynde.

Dw i'n meddwl bod y stampia yma yn lliwgar. Maen nhw'n ardderchog. Fydde nhw'n apelio at y plant a mae nhw'n nodedig o'r Nadolig beth bynnag.

Ia, ond wrth gwrs, mi fydda hynna yn gneud ar gyfar unrhyw grefydd yn byddan, mewn gwirionedd? Dw i'n sylweddoli bod seciwlariaeth ar gynnydd ym Mhrydain felly, ynde, ond dw i ddim yn gweld bod ishio peidio rhoi sylw i'r Nadolig.

Mae'r Dr Iolo ap Gwyn yn y cefndir yn bod yn barod - well i ni glywed ei farn o. Mae o'n anffyddiwr .... Dr Iolo ap Gwyn, gŵyl Gristnogol ydy'r Dolig, dathlu geni Crist mae Cristnogion o un flwyddyn i'r llall ac mi ddyla hynna gael ei gydnabod ar y stampia?

I rai pobol falle . . i leiafrif o bobol hefyd, falle. Dylsa chi gofio mai nid gŵyl Gristnogol ydy gŵyl canol y gaea'. Mae hon yn ŵyl ymhell nôl cyn Cristionogaeth. Hynny ydy, hijacio'r peth wna'th y Cristionogion yn y lle cynta' am fod 'na bobol yn dathlu. Hynny ydy, dyna pam 'da ni'n dod â celyn i'r tŷ. Dyna pam yn y bôn mae dod â petha gwyrdd i'r tŷ, ac uchelwydd. Mae hynna'n mynd nôl ymhellach byth na Christionogaeth a mae'n dangos, dw i'n meddwl, ffordd mae y Cristionogion bellach yn sylweddoli bod nhw'n colli'r frwydr a bo nhw'n trio bob sut i drio, hynny ydy, gosod eu cred ar bawb arall. Hynny ydy, mae 'na ddigonedd o betha ar y teledu a phetha felly sydd yn trio honni mai dyma wir ystyr y Nadolig a ryw betha felly.

Wel, nonsans noeth ydy peth felna. Iawn, Ok, i gael ambell i beth sy'n cynrychioli eu cred nhw ond does gynnon nhw ddim hawl i fynd o gwmpas yn deud mai dim ond eu pethe nhw ddyla fod ar y stampia ac yn y blaen. Fydda i'n meddwl yn amal iawn, mae cardia Dolig yn dod i'r tŷ 'ma ac yn y blaen, fydda i'n sbio arnyn nhw bob blwyddyn ... lleiafrif bach iawn sydd ag unrhwy fath o symboliaeth grefyddol arnyn nhw bellach. Petha, hynny ydy, fel robin goch a Siôn Corn a ceirw a phetha felly sy arno fo a mae'r ŵyl yma'n gawl potch o betha o bob math 'di eu cysylltu â'r gwylie canol y gaea', megis y busnes y ceirw yma. Mae hwnna 'di dod o Ogledd Llychllyn - eu peth adag canol gaea' nhw a ryw betha felly. Hynny ydy, does 'na ddim unrhyw fath o sail i'r Cristionogion hawlio yma mai eu gŵyl nhw ydy hon a neb arall, ynde.


NODER

Nod y trawsgrifiadau hyn yw adlewyrchu'n gywir yr hyn a glywir ar y crynoddisgiau. Nid yw siaradwyr y Gymraeg, yn fwy na siaradwyr unrhyw iaith arall, yn llefaru'n ramadegol gywir bob amser ac oherwydd hynny ceir enghreifftiau o iaith wallus. Gall y rhain fod yn adnodd gwerthfawr i'r tiwtor ac yn brawf i'r dysgwr nad yw gwneud camgymeriadau yn rhwystr bob amser i gyfathrebu effeithiol. Ar dro, gellir tynnu sylw at wall a manteisio arno i danlinellu ambell bwynt. Greddf y tiwtor a'i adnabyddiaeth o'i ddosbarth fydd yn penderfynu pryd y dylid gwneud hyn ai peidio.

Argraffu'r dudalen




About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy