Karen Owen wrth y bedd (rhaglen olaf y gyfres yn 2009)

O Flaen dy Lygaid

Cyfres o O Flaen dy Lygaid a ddarlledwyd yn 2009 ar S4C.

O Flaen dy Lygaid: Cyfrinach Olaf Frida

Darlledwyd ar nos Fawrth 7 Gorffennaf, 2009 am 9pm. BBC Cymru ar S4C (y rhaglen olaf yn y gyfres).

I'r newyddiadurwr Karen Owen, mae amgylchiadau marwolaeth ei hen-nain yn dipyn o ddirgelwch. Darganfuwyd Frida Williams yn farw yn ei chartref 24 Stryd Menai, Y Felinheli ar fore'r 10fed o Ragfyr 1949 ac er bod marwolaeth naturiol wedi ei gofnodi gan y doctor ar y pryd, nid yw darnau'r jig-so cymhleth hwn yn cwympo i'w lle.

Naw mlynedd yn ôl fe benderfynodd Karen, sy'n gweithio i BBC Cymru ym Mangor, ymchwilio i farwolaeth Frida. Roedd O Flaen dy Lygaid: Cyfrinach Olaf Frida yn dilyn ei thaith emosiynol wrth iddi geisio gwneud synnwyr o symudiadau olaf Frida a'r digwyddiadau o gylch ei marwolaeth.

Mae Karen wedi clywed yr hanes lawer tro am sut y bu i fab Frida, Adrian (taid Karen) ei darganfod ar y bore Sul hwnnw. Er bod ei choban wedi ei rwygo a chleisiau o gylch ei gwddw ni fu ymchwiliad swyddogol gan yr heddlu i'w marwolaeth. Roedd y bwrdd wedi ei osod i ddau a neb wedi cyffwrdd â'r llestri sy'n awgrymu fod y wraig weddw yn disgwyl cwmni y noson honno.

Yn ystod y rhaglen galwodd Karen yn 24 Stryd Menai am y tro cyntaf gan weld yr ystafell wely lle cymerodd Frida ei hanadl olaf. Wrth iddi ymweld â'r bedd, mae ei hamheuon am y dirgelwch yn cryfhau wrth weld y garreg fedd blaen ymysg cerrig addurniadol y cyfnod.

"Pan dwi'n sbïo ar hon y prif beth ella sy'n dod i'r meddwl, yw bod 'na rhyw frys, rhyw awydd i gladdu Frida fan hyn a rhoi diwedd ar y bennod erchyll yn hanes y teulu. Falle fod y gwir wedi ei gladdu yma gyda hi."

Pan laddwyd Edith Williams o Siliwen, Bangor ym 1967 a hithau'n 84 mlwydd oed fe gafodd dyn lleol, Arthur Phillip Wynne ei gyhuddo o'i llofruddio. Roedd Arthur hefyd yn ffrind i Frida ac roedd i'w weld yn aml yn gwario'i harian yn nhafarndai pentref Felinheli. Yn ystod yr ymchwiliad i farwolaeth Edith, fe wnaed cais gan yr heddlu i godi corff Frida er mwyn gwneud profion fforensig ond fe wrthododd y teulu ar y pryd.

Dengys ymchwil Karen fod Arthur Phillip Wynne wedi cael ei ddedfrydu i garchar am oes ond cafodd ei ryddhau ar ôl treulio 12 mlynedd dan glo. Yn fuan ar ôl cael ei ryddhau ym 1979 fe drawodd eto gan ladd Eirlys Roberts, dynes 23 oed o Landudno. Penderfynodd Karen ymchwilio'n bellach i weld a oedd y dyn yma yn gysylltiedig â marwolaeth Frida.

"Ella mai'r newyddiadurwr ynof i sy'n credu os oes 'na stori i'w deud ei bod hi'n cael ei deud yn iawn ac yn gywir un waith a mae'n osgoi'r holl siarad a'r hel clecs sy'n gallu codi wedyn," esbonia Karen.

Cynhyrchwyd y rhaglen gan Llinos Wynne o'r Felinheli.

O Flaen Dy Lygaid: Man Gwyn Man Draw

Cliciwch am fanylion O Flaen dy Lygaid: Man Gwyn Man Draw

O Flaen Dy Lygaid: Cadw'r Ffydd

Darlledwyd nos Fawrth 23 Mehefin 2009, BBC Cymru ar S4C, 9pm

Pan oedd Ben Thomas yn bedair ar ddeg oed fe gafodd brofiad ysbrydol a'i ysgwydodd at ddagrau. Ac yntau gyda'i gyfoedion ar benwythnos Cristnogol yn y Bala, fe deimlodd fod Duw wedi siarad ag ef gan agor ei galon a'i ysbryd. O'r funud honno fe wyddai fod ganddo'i ran i chwarae wrth ledaenu gair Duw.

Bellach mae Ben, a adawodd yrfa lwyddiannus fel newyddiadurwr ar BBC Wales Today i bregethu'r efengyl ar strydoedd prysur Covent Garden, yn fugail ar eglwys Efengylaidd yng Nghricieth. Yn O Flaen dy Lygaid: Cadw'r Ffydd (nos Fawrth 23 Mehefin 2009) dilynwyd taith Ben, ei wraig Bethan a'u merched Megan ac Angharad wrth iddyn nhw ffarwelio â bywyd dinas brysur a derbyn croeso cymuned glan môr yng ngogledd Cymru.

Roedd derbyn yr alwad i fugeilio'r eglwys yn dipyn o anrhydedd i'r pregethwr 32 oed o'r Fflint.

"Mae meddwl mod i â chyfrifoldeb ysbrydol dros bobl, rhai ohonyn nhw lot yn hŷn na fi.. ma' hi'n gyfrifoldeb mawr," dywed Ben ar ddiwrnod ei ordeinio yng Nghricieth.

"Ma'n rhaid i mi gofio mai fi yw'r un mae Duw wedi'i alw i fod yn weinidog ac yn fugail dros y praidd fan hyn a dydw i ddim wedi yng ngalw i neud hynna yn fy nerth fy hun."

Fedrai bywyd yng Nghricieth ddim bod yn fwy gwahanol i Lundain ond yr un yw galwedigaeth ac ymrwymiad Ben wrth iddo ledaenu efengyl Duw o fewn a thu allan i furiau'r eglwys. Mae cenhadu ar y stryd, pun ai yn Soho neu ym Mhorthmadog, yn holl bwysig iddo.

"Gyda theuluoedd yn chwalu a phobol yn byw bywydau unigol iawn ac unig 'da ni'n gweld hi fel rhan bwysig o'n gwaith ni bo ni'n cael cyfle ac yn rhoi cyfle i bobl rannu gyda ni," esbonia Ben am ein cymdeithas heddiw.

Mae yntau a'i deulu wedi wynebu sialensau ond cryfhau eu ffydd wnaeth yr anhawsterau gan eu gwneud yn fwy diolchgar byth o ofal yr Arglwydd a'r gefnogaeth, y cariad a'r bywyd y mae wedi ei roi iddyn nhw.

O Flaen Dy Lygaid: Gorawen


Darlledwyd nos Fawrth, Mehefin 9, 2009.

David Edwards o'r grŵp Datblygu oedd un o artistiaid mwyaf arloesol y nawdegau. Yn ymuno ag ef ar ambell drac oedd ei gyfaill annwyl, yr actores a'r gantores Rhian Ree Davies. Yn rhaglen O Flaen dy Lygaid: Gorawen bu David a Ree yn siarad yn agored am eu salwch meddwl, am eu cyfnodau mewn ysbytai meddwl ac am eu gobeithion am y dyfodol.

Mae David wedi dioddef o sgitsoffrenia, cyflwr bi-polar a gorffwylldra paranoia. Er ei fod wedi treulio'r pymtheg mlynedd ddiwethaf yn brwydro'r salwch mae'n cyfaddef nad oedd hyn yn syndod iddo.

"Fi wastad wedi credu fod rhwbeth yn wrong arna i," esbonia ... "Dwi just eisiau byw - byw o ddydd i ddydd yn rhwydd."

Ei mab Elis, sy'n rhoi ffocws i fywyd Ree. Mae'n byw yng Nghaerdydd ac wedi actio am gyfnod yn Pobol y Cwm, cyfansoddi a pherfformio. Mae ganddi deimladau cymysg am ei chyflwr, ac er ei bod yn mwynhau'r uchafbwyntiau creadigol mae'n sylweddoli fod pris i'w dalu pan mae yng nghyfnod o iselder y salwch.

"... A dyna beth fi'n chwilio am - llonyddwch."

Cliciwch am wybodaeth bellach a manylion lle i gael cymorth a chyngor am y cyflwr hwn.


Gwylio

Logo iPlayer

iPlayer

Gwyliwch O Flaen dy Lygaid ar wasanaeth iPlayer y BBC.

Rhaglen Newyddion

Bethan Rhys Roberts

Newyddion

Gwyliwch y rhaglen ddiweddaraf o Newyddion BBC Cymru.

Gwleidyddiaeth

Cyflwynwyr CF99

CF99

Bethan Rhys Roberts a Vaughan Roderick yn trafod pynciau gwleidyddol y dydd.

Y Celfyddydau

Llyfrau

Cylchgrawn

Archif dros 12 mlynedd o adolygiadau a straeon o fyd y theatr, llyfrau a ffilm.

Gwefan S4C

Logo S4C

Y sianel

Gwybodaeth a gwefannau rhaglenni, gwylio S4/Clic a mwy...

Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.