CA3 Ffiseg - Goleuni a Sain - L5-7

Er mwyn deall Tonnau, rhaid i ti gofio:

Mae goleuni'n teithio ar fuanedd o 300,000,000 (300 miliwn) metr yr eiliad mewn llinell syth.
goleuni a sain
Mae golau'n teithio llawer mwy cyflym na sain (tua miliwn gwaith mwy cyflym - 300m/s).

Mae pethau 'anoleuol' yn gwasgaru golau pethau 'goleuol', ac yn cael eu gweld pan mae'r golau yn cyrraedd ein llygaid.

Mae cysgod yn cael ei ffurfio wrth i rywbeth didraidd dorri ar draws y golau. Mae'n bosib newid maint y cysgod.

Mae adlewyrchiad rheolaidd yn dod oddi ar arwyneb plân.
goleuni a sain

Mae golau'n plygu ar y ffin rhwng dau ddefnydd tryloyw gwahanol.
Mae golau gwyn yn gymysgedd o liwiau'r enfys ac yn rhan o'r sbectrwm electromagnetig.

Mae microdonnau, tonnau radio, a thonnau isgoch (rhan egni isel y sbectrwm) yn cael eu defnyddio mewn cyfathrebu.

Mae pelydrau X, a phelydrau gama (rhan egni uchel y sbectrwm) yn cael eu defnyddio mewn meddygaeth.

Mae'n bosib dyfalu lliw gwrthrych drwy hidlen, neu mewn golau arbennig wrth gofio'r lliwiau cynradd ac eilaidd.

Adlais yw adlewyrchiad sain.
goleuni a sain Pethau sy'n dirgrynu sy'n cynhyrchu sain, ac fe'u synhwyrir gan ein clustiau.

Mae angen molecylau i drosglwyddo sain.

Y mwyaf o egni sydd gan sain y mwyaf yw'r sŵn, a'r mwyaf yw'r osgledd.

Y mwyaf yw traw sain y mwyaf yw'r amledd a'r lleiaf yw'r tonfedd.

Mae gormod o sŵn yn gallu bod yn broblem.