BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
CA3 Cemeg
TACTEG

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Cymru Dysgu
Tacteg
Gwyddoniaeth
CA 2
Pethaubyw
Defnyddiau
Prosesauffisegol
CA 3
Bioleg
Cemeg
Ffiseg
Termiadur
Tacteg Cymraeg

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Dosbarthu Defnyddiau 2
Gweithgaredd
Dalen Ffeithiau
Cwis
Cofia hyn

Er mwyn deall Dosbarthu Defnyddiau, mae angen cofio:

Mae mater yn bodoli fel solid, hylif neu nwy (e.e. iâ, dŵr, a stêm).

Mae trefn yr atomau, a'r egni sydd ganddynt i symud, yn wahanol yn y tri chyflwr.

Dosbarthu Defnyddiau











Mae'n bosib meddwl am fater yn cynnwys gronynnau bach sy'n debyg i beli - model gronynnau ydy hwn.

Rydym yn defnyddio model gronynnau i esbonio'r gwahaniaeth rhwng y tri chyflwr.

Mae ychwanegu gwres yn gwneud i'r gronynnau

  • deithio'n gyflymach (newid cyflwr)

  • pellhau oddi wrth ei gilydd (dwysedd yn lleihau).

Wrth i ronynnau fwrw yn erbyn ochrau eu cynhwysydd, maent yn creu gwasgedd.

Mae codi tymheredd y nwy yn rhoi mwy o egni i'r gronynnau, maent yn bwrw'r welydd yn amlach, ac mae'r gwasgedd yn codi o ganlyniad.

Mae lleihau cyfaint y cynhwysydd yn rhoi llai o bellter i'r gronynnau nwy deithio, maent yn bwrw'r welydd yn amlach, ac mae'r gwasgedd yn codi o ganlyniad.

Mae angen deall y termau anweddu, cyddwyso, rhewi, berwi, ymdoddi a sychdarthu.

Mae'r holl fater sydd yn y bydysawd wedi ei wneud o atomau.

Elfen yw atom/atomau gyda nifer arbennig o brotonau.

Mae atom yn cynnwys yr un nifer o brotonau (gwefr bositif, màs cymharol o 1) ac electronau (gwefr negatif, màs cymharol agos i 0).

Mae gan bob elfen symbol, rhif atomig (nifer y protonau) a rhif màs (nifer y protonau+niwtronau).

Dangosir yr holl elfennau yn y tabl cyfnodol.

Os oes dwy neu ragor o elfennau wedi'u cyfuno, gelwir y canlyniad yn 'cyfansoddyn'. (e.e. Sodiwm a Clorin yn cyfuno i ffurfio Sodiwm Clorid - halen)

Mae gan gyfansoddyn briodweddau gwahanol i'r elfennau unigol a ddefnyddiwyd i'w greu.

Mae'r broses o hidlo ac anweddu yn gwahanu hydoddyn o'r hydoddydd (e.e. halen o hydoddiant halen craig).

Dosbarthu Defnyddiau

Mae'r broses o gromatograffaeth yn gwahanu gwahanol lifynnau o inc.

Mae'r broses o ddistyllu yn gwahanu gwahanol hylifau yn dibynnu ar eu berwbwyntiau (e.e. gwahanu alcohol a dŵr fel y dengys yn y llun).


Mae distyllu ffracsiynol yn cael ei ddefnyddio yn y diwydiant olew i echdynnu gwahanol gyfansoddion o'r olew.


CA3 Cemeg

Cwis


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy