CA3 Bioleg - Celloedd yn byw - L5-7

Er mwyn deall yr uned Celloedd yn byw, mae angen cofio:

Mae celloedd anifeiliol yn cynnwys:

celloedd yn byw










Tra bod celloedd planhigol yn cynnwys:

celloedd yn byw


Mae swyddogaeth arbennig gan bob rhan o'r gell, sef:

Cnewyllyn - Mae'r cnewyllyn yn cynnwys gwybodaeth enetig y gell ac yn rheoli gweithgareddau'r gell.

Cellbilen - Y gellbilen sy'n rheoli symudiad cemegau i mewn ac allan o'r gell.

Cytoplasm - Hylif dyfrllyd, debyg i jeli, yw'r cytoplasm lle mae prif adweithiau cemegol y gell yn digwydd.

Cellfur - Mae'r cellfur mewn celloedd planhigyn wedi'i wneud o gellwlos. Mae'r cellfur yn anhyblyg ac yn cynnal y gell. Nid oes gan gelloedd anifeiliaid gellfuriau.

Cloroplastau - Cydrannau crwn mewn cell planhigyn yw cloroplastau sy'n cynnwys y pigment gwyrdd cloroffyl sydd ei angen ar gyfer y broses ffotosynthesis.

Cofiwch:
Mae cloroplastau a chellfuriau gan lawer o gelloedd planhigol. Nid oes cellfuriau na chloroplastau gan gelloedd anifeiliol.

Mae systemau gan organebau, sy'n cynnwys nifer o organau yn gweithio gyda'i gilydd. Y systemau organol yma sy'n cynnal y prosesau bywyd, sef maethiad, resbiradaeth, symud, sensitifedd, tyfu, atgenhedlu ac ysgarthu. (cofiwch Mrs. Stay)

    Maethiad
    resbiradaeth
    symud
    Sensitifedd
    tyfu
    atgenhedlu
    ysgarthu


    Mae celloedd wedi'u haddasu at swyddogaeth arbennig:

    celloedd yn byw Swyddogaeth
    • Cell atgenhedlu - Wy benywaidd - yn llawn cytoplasm ac yn storio bwyd.
    • Mae'n cynnwys hanner y wybodaeth enetig

    celloedd yn byw


    Swyddogaeth
    • Celloedd atgenhedlu - Sberm y gwryw - cynffonau symudol wedi'u haddasu ar gyfer symud y sberm ymlaen.
    • Pen trionglog a siâp llinol i dorri'n rhwydd trwy hylifau.
    • Mae'n cynnwys hanner y wybodaeth enetig


    celloedd yn byw Swyddogaeth
    • Cell wreiddflewyn - Waliau tenau iawn.
    • Arwyneb mawr i'r gell.
    • Gallu amsugno dŵr a mwynau yn gyflym.


    celloedd yn byw Swyddogaeth
    • Celloedd palis - Arwynebedd mawr ar gyfer amsugno golau'r haul
    • Llawn cloroplastau ar frig y gell


    celloedd yn byw Swyddogaeth
    • Cilia, fel blew bach, yn symud yn gyson.
    • Mae'n symud mwcws yn y trwyn a'r pibellau aer, a'r wy yn y dwythell wyau.