BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
CA3 Bioleg
TACTEG

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Cymru Dysgu
Tacteg
Gwyddoniaeth
CA 2
Pethaubyw
Defnyddiau
Prosesauffisegol
CA 3
Bioleg
Cemeg
Ffiseg
Termiadur
Tacteg Cymraeg

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Amrywiad
Gweithgaredd
Dalen Ffeithiau
Cwis
Cofia hyn

Er mwyn deall yr uned Amrywiad, mae angen cofio:


Mae amrywiad i'w weld ym mhob rhywogaeth (rhywogaeth: grŵp o organebau sydd ag aelodau sy'n gallu atgenhedlu gyda'i gilydd yn unig).

Mae amrywiadau yn gallu cael eu hetifeddu neu fod yn amgylcheddol.



Rydym yn etifeddu nodweddion oddi wrth ein rhieni. Mae'r wybodaeth yn ein cromosomau a genynnau.

Mae'r amgylchedd yn effeithio ar rai o'r nodweddion hyn. Er enghraifft, mae nifer o ffactorau yn effeithio ar daldra gan gynnwys diet, disgyrchiant a smygu.

Mae yna nifer o nodweddion etifeddol sydd ddim yn cael eu heffeithio gan yr amgylchedd, er enghraifft clustiau llabedog, rolio tafod, lliw llygaid a rhyw.

Bydd yr organebau sy'n medru cystadlu'n llwyddiannus a goroesi yn eu hamgylchedd presennol yn fwy tebygol o fridio'n llwyddiannus gan drosglwyddo eu genynnau i'r genhedlaeth nesaf.



Mae'r broses yn detholiad naturiol - mae natur yn dewis a dethol yr organebau sy'n goroesi.

Mae rhywogaeth yn newid yn raddol dros amser maith oherwydd newid yn y genynnau sy'n rhoi mantais iddo. Yr enw am y newid hwn yw esblygiad.


Canlyniad mwtaniad sy'n rhoi mantais i'r organeb yw esblygiad. Mwtaniad yw newid yn y genyn sy'n rheoli nodwedd, ac felly mae'r nodwedd yn ymddangos ychydig yn wahanol. Mae canser yn enghraifft niweidiol o fwtaniad.

Mae newidiadau mawr yn yr amgylchedd yn gallu cyflymu detholiad naturiol - ar gyfer rhai rhywogaethau neu hyd yn oed achosi i rai ddifodi'n llwyr (e.e. dinosoriaid).

Mae llygredd yn gallu achosi i rywogaeth godi o'r newydd neu ddifodi wrth i lygredd newid yr amgylchedd. Ar hyn o bryd mae rhai rhywogaethau o blanhigion ac anifeiliaid mewn perygl oherwydd bod eu poblogaethau yn rhy fach.


CA2 Bioleg

Cwis


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy