BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
CA3 Bioleg
TACTEG

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Cymru Dysgu
Tacteg
Gwyddoniaeth
CA 2
Pethaubyw
Defnyddiau
Prosesauffisegol
CA 3
Bioleg
Cemeg
Ffiseg
Termiadur
Tacteg Cymraeg

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Atgenhedlu
Gweithgaredd
Dalen Ffeithiau
Cwis
Cofia hyn

Er mwyn deall yr uned Atgenhedlu, mae angen cofio:

  • Mae glasoed (datblygiad rhywiol) bachgen yn digwydd rhwng 12 ac 16 oed
  • Hormon sy'n cael ei ryddhau gan y chwarren bitwidol sy'n gyfrifol am stimiwleiddio'r ceilliau, a chynhyrchu sbermau
  • Mae nifer o bethau eraill yn digwydd yn sgil rhyddhau'r hormonau hyn:

  • (i) cynnydd mewn blew (blew cedor, o dan y ceseiliau, ac ar y wyneb);
    (ii) cyhyrau'n datblygu;
    (iii) llais yn dyfnhau;
    (iv) smotiau ar groen y wyneb.

  • Mae glasoed merch yn digwydd rhwng 11 a 15 oed
  • Hormon sy'n cael ei ryddhau gan y chwarren bitwidol sy'n gyfrifol am stimiwleiddio'r ofarïau, a chynhyrchu wyau. Mae un yn cael ei rhyddhau bob 28 diwrnod.
  • Mae nifer o bethau eraill yn digwydd yn sgil rhyddhau'r hormonau hyn:

  • (i) cynnydd mewn blew (blew cedor, o dan y ceseiliau)
    (ii) cluniau'n lledu
    (iii) bronnau'n tyfu

  • Rhaid i chi allu labelu systemau atgenhedlu gwryw a benyw
  • Mae'r gylchred fisol yn para tua 28 diwrnod ac yn digwydd bob mis o amser glasoed y fenyw hyd at unrhyw bryd ar ôl 40 oed fel arfer

  • Rhwng dydd 1 a 5 mae leinin y groth yn torri i lawr - dyma'r misglwyf
  • Rhwng dydd 5 ac 14 mae leinin y groth yn ail-adeiladu yn barod ar gyfer mewnblaniad wy (mae'n llawn pibellau gwaed)
  • Rhyddheir yr wy o'r ofari ar ddydd 14 - mae ofwliad yn digwydd pan yw'r wy mwyaf aeddfed yn dianc o bothell yn yr ofari ac yn teithio ar hyd y dwythell wyau
  • Rhwng dydd 14 a 28 mae'r wy yn teithio at y groth, ble mae'n mewnblannu, os yw wedi'i ffrwythloni. Os nad yw'n mewnblannu, mae'n cael ei basio wrth i leinin y groth dorri i lawr, ac mae'r misglwyf yn digwydd eto
  • Yn ystod cyfathrach rywiol, fe fydd miliynau o sbermau yn cael eu rhyddhau i'r wain
  • Mae'r sberm a'r wy yn cwrdd yn y dwythell wyau, ac er bod cannoedd o sbermau yn cyrraedd, dim ond un sberm sy'n llwyddo i basio drwy wal yr wy
  • Mae ffrwythloniad yn digwydd wrth i gnewyllyn yr wy a'r sberm uno i ffurfio sygot
  • Mae'r sygot yn ymrannu'n gyson er mwyn ffurfio embryo

  • Ar ôl 5 wythnos fe fydd yr embryo tua 12 mm, gydag ymennydd, calon, llygaid, clustiau a choesau - y brych fydd yn trosglwyddo bwyd ac ocsigen i'r embryo, ac yn cael gwared o wastraff a charbon deuocsid
  • Nid yw gwaed y fam a'r embryo yn cymysgu. Mae'r sylweddau'n tryledu trwy'r pibellau gwaed
  • Ar ôl 10 wythnos fe fydd y ffoetws tua 60mm, ac wedi ffurfio'n llwyr
  • Ar ôl 5 mis, mae'n cicio, ac mae gewinedd ar y bysedd
  • Erbyn 9 mis mae'r baban yn barod i gael ei eni - pen yn gyntaf fel arfer

CA2 Bioleg

Cwis


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy