BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
CA2 Prosesau Ffisegol
TACTEG

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Cymru Dysgu
Tacteg
Gwyddoniaeth
CA 2
Pethaubyw
Defnyddiau
Prosesauffisegol
CA 3
Bioleg
Cemeg
Ffiseg
Termiadur
Tacteg Cymraeg

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Grymoedd
Gweithgaredd
Dalen Ffeithiau
Cwis
Cofia hyn
Disgyrchiant
  • Mae gan wrthrych fàs, sef cyfanswm y deunydd mae wedi ei wneud ohono. Nid grym yw màs a chaiff ei fesur mewn cilogramau.
  • Rydyn ni'n mesur grymoedd mewn newtonau gan ddefnyddio mesurydd grym (a elwir yn fesurydd newton hefyd).

  • Yr enw ar y grym sy'n atynnu neu'n tynnu'r ddaear a gwrthrych (megis person) tuag at ei gilydd yw disgyrchiant.

  • Tyniad y blaned ar fàs unrhyw wrthrych sy'n gwneud y grym rydyn ni'n ei alw'n bwysau.

  • Pwysau gwrthrych yw grym y Ddaear ar y gwrthrych.

  • Mesurir pwysau mewn newtonau.

  • Mae gan blanedau eraill, sêr neu leuadau ddisgyrchiant hefyd.
grymoedd
grymoedd
  • Mae'r diagram yma'n dangos disgyrchiant neu bwysau gyda saeth yn mynd i gyfeiriad y Ddaear.

Ffrithiant
  • Gall grymoedd achosi i bethau gyflymu, arafu, a newid cyfeiriad.

  • Mae grymoedd yn gweithredu i un cyfeiriad penodol.
  • Wrth i ni geisio symud gwrthrych, yr enw ar y grym sy'n rhwystro neu'n arafu'r symudiad hwnnw yw ffrithiant.

  • Os bydd y gwrthrych yn symud yn barod, yr enw ar y grym sy'n arafu'r gwrthrych ydy ffrithiant, felly mae ffrithiant yn wthiad yn erbyn gwrthrych sy'n symud.

  • Grym cyffwrdd rhwng deunyddiau ydy ffrithiant.

  • Math o ffrithiant rhwng aer a deunydd arall yw gwrthiant aer.

  • Gall ffrithiant fod yn rym defnyddiol oherwydd ei fod yn rhwystro ein hesgidiau rhag llithro ar y ffordd wrth i ni gerdded ac mae'n rhwystro teiars ceir rhag llithro.

  • Cofiwch! Nid math o ffrithiant ydy brigwth. Mae brigwth yn rym tuag at i fyny sydd i'w weld mewn nwyon a hylifau. Mae'n cael ei greu drwy fod y nwy neu'r hylif islaw yn gwthio tuag at i fyny yn fwy na'r nwy neu'r hylif sydd uwchben.

Clip Fideo
Disgyrchiant
Hyd: 05:33
CA2 Prosesau Ffisegol

Cwis


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy