BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
CA2 Pethau Byw
TACTEG

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Cymru Dysgu
Tacteg
Gwyddoniaeth
CA 2
Pethaubyw
Defnyddiau
Prosesauffisegol
CA 3
Bioleg
Cemeg
Ffiseg
Termiadur
Tacteg Cymraeg

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Planhigion
Gweithgaredd
Dalen Ffeithiau
Cwis
Cofia hyn
Cylch bywyd planhigyn
  • Mae planhigion blodeuol yn tyfu ac yn cynhyrchu hadau sydd, yn eu tro, yn cynhyrchu planhigion newydd. Mae planhigion yn mynd drwy'r cylch bywyd canlynol:
planhigion



1. Egino ydy pan fydd planhigyn newydd yn dechrau tyfu o hedyn.

planhigion


2. Ni fydd planhigion yn tyfu yn dda os na ydyn nhw'n derbyn y deunyddiau crai iawn.

planhigion

3. Mae ar blanhigion angen blodau i atgenhedlu. Mae blodau yn cynhyrchu celloedd gwryw o'r enw paill a chelloedd benyw o'r enw ofwlau (wyau). Rhaid i'r paill gyrraedd yr ofwlau er mwyn i'r planhigyn gynhyrchu hadau, hadau a fydd yn tyfu'n blanhigion newydd.
planhigion

4. Peillio ydy'r enw ar gael y paill at yr ofwl. Gall peillio gael ei wneud gan bryfed neu'r gwynt.

planhigion Mae rhai planhigion yn cael eu peillio gan bryfed. Mae'r petalau lliwgar mawr a'r neithdar yn denu pryfed at y blodau. Yna mae paill y planhigyn yn glynu wrth y pryfed ac maen nhw'n ei gario i'r planhigyn nesaf maen nhw'n glanio arno.

cadwyn bwyd Mae rhai planhigion yn cael eu peillio gan y gwynt. Mae gan rai planhigion betalau bach a brigerau y tu allan i'w petalau fel y gall y gwynt chwythu'r paill ymaith yn hawdd. Mae ganddo baill ysgafn y gellir ei gario ymhell ar y gwynt.

5. Mae ffrwythloni yn digwydd pan fydd y paill a'r ofwl yn cyfuno i wneud hedyn.

6. Mae rhai hadau yn cael eu gwasgaru (chwalu) mewn pedair ffordd wahanol:

planhigionMae rhai hadau yn cael eu gwasgaru gan y gwynt. Mae gan laswelltau hadau mân, ysgafn gyda blew arnyn nhw a gaiff eu chwythu am bellteroedd maith gan y gwynt.

planhigionMae rhai hadau yn cael eu gwasgaru drwy ffrwydriad. Mae gan bys goden sy'n sychu ac yn hollti, gan daflu'r hadau dros ardal eang.


planhigion Mae rhai hadau yn cael eu gwasgaru gan anifeiliaid. Mae gan gelyn ffrwythau lliwgar i ddenu adar sy'n eu bwyta. Caiff yr hadau eu gollwng ymhell oddi wrth y rhiant-lwyn.

planhigionMae rhai hadau yn cael eu gwasgaru gan ddŵr. Mae gan gnau coco haenen allanol drwchus ac fe'u gwnaed fel y gallant arnofio mewn dŵr.


Clip Fideo
Egino, peillio, ffrwythloni a gwasgaru
Hyd: 05:32
CA2 Pethau Byw

Cwis


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy