CA2 Creu Deialog - Defnydd iaith

Defnyddio berfau

Mae defnyddio berfau diddorol yn bwysig. Mae defnyddio 'meddai' fel berf yn gallu bod yn ddiflas os ydych yn ei ddefnyddio dro ar ôl tro.

Darllenwch y brawddegau nesaf:

"Jiw, jiw fechgyn. A'th y bêl 'na'n uchel tu hwnt!" bloeddiodd Miss Jenkins.

Defnyddio berfau"Nefi bliw! Mae Mari wedi newid lliw ei gwallt! Mae o rwan yn biws!" chwarddodd Dafydd.


"O NA! Dim prawf mathemateg arall!" gwaeddodd y plant.




Cofiwch ddefnyddio amrywiaeth o ferfau mewn deialog e.e.
bloeddiodd
chwarddodd
ebychodd
atebodd
gwaeddodd

Adferfau

Gallwch ddisgrifio'r ferf gan ddefnyddio adferf ddiddorol. Mae hyn yn disgrifio'r ffordd mae'r person neu'r cymeriad yn dweud yr hyn sydd ganddo i'w ddweud:

e.e. bloeddiodd yn groch
e.e. chwarddodd yn uchel
e.e. ebychodd yn anghwrtais

Sut a beth?
Gallwch ychwanegu at yr adferf drwy ddisgrifio beth mae'r cymeriad yn ei wneud tra'i fod yn siarad.

Gofynnwch SUT? a BETH? er mwyn disgrifio beth mae'r person neu'r cymeriad yn ei wneud tra'i fod yn siarad a sut mae'n gwneud hynny. Dyma enghreifftiau i chi:

e.e. bloeddiodd yn groch

SUT/BETH? - gan neidio i fyny ac i lawr.

e.e. chwarddodd yn uchel

SUT/BETH? - gan wenu o glust i glust.

e.e. ebychodd yn anghwrtais

SUT/BETH? - gan rythu yn gas.

Atalnodi

Mae defnyddio'r gofynnod (?) yn bwysig pan mae cymeriad yn gofyn cwestiwn:

e.e. "Ble mae fy esgidiau pêl-droed, Mam?" gofynnodd Teifi.

Mae defnyddio'r ebychnod (!) yn bwysig hefyd er mwyn dangos syndod neu er mwyn pwysleisio ffaith arbennig:

e.e. "Paid â gwneud hynny byth eto! Mae'n beryglus tu hwnt!" bloeddiodd Dad.

Gwnewch yn siŵr fod y bobl neu'r cymeriadau sy'n siarad yn ymateb i'w gilydd:

e.e. "Dw i eisiau'r loshin 'na nawr," bloeddiodd Dafydd yn groch gan neidio i fyny ac i lawr.
"Dwyt ti ddim yn ei gael e' a dyna ddiwedd arni," sibrydodd ei fam yn dawel.
"O, dw i wedi cael llond fy mol," dywedodd Dafydd yn anghwrtais gan rythu ar ei fam fel tarw.


Gwyliwch y darn yma o ddrama y Tŵr. Sylwch ar y ffordd mae'r cymeriadau yn ymateb i'w gilydd.


clip fidio


Gallwch ddefnyddio eich deialog i ddangos y berthynas rhwng eich cymeriadau:

e.e. "Dw i ddim yn credu bod hyn yn ddigon da!" awgrymodd Rhian yn swrth.
"Pam? Dw i wedi gwneud pob dim dw i'n ei allu. Wir!" holodd Steffan yn ymbilgar.
"Na! Dyna fy mhenderfyniad ola'!" mynnodd Rhian yn grac.
"Dw i ddim yn mynd i wneud dim byd i ti byth eto! Rwyt ti wedi fy ngadael i lawr unwaith yn ormod y tro hwn!" gwaeddodd Steffan yn groch gan gau'r drws yn glep ar ei ôl.

Sut allwch chi wella eich deialog? Dyma bump awgrym syml:

Deialog