CA2 Creu Deialog - Gwella'r ddeialog

Mae deialog yn gwneud storïau yn llawer difyrrach ac yn gadael i ni ddod i adnabod y cymeriadau'n well. Pan rydych chi'n mynd ati i ysgrifennu stori fe ddylech chi geisio cynnwys deialog er mwyn gwneud y stori yn fwy hwyliog i'w darllen.

Beth yw pwrpas deialog mewn stori?
Ymddangosiad

Gadewch i ni edrych yn fanylach ar hyn. Darllenwch y darn nesaf o'r llyfr Sbinia gan yr awdur Bedwyr Rees (tud.67). Efallai eich bod yn cofio gweld Bedwyr ar y rhaglen deledu Tacteg Cymraeg!

Mae'r lliwiau yn y deialog yn cyfateb i'r pwyntiau pwysig nesaf. Darllenwch y pwyntiau pwysig ac edrychwch ar y darnau o'r deialog sy'n cyfateb o ran lliw.

Mae deialog yn bwysig iawn felly. Cofiwch - pan rydych chi'n creu deialog, mae'n bwysig bod y ddeialog yn:

  • cyfleu sut mae cymeriadau'n teimlo
  • cyfleu sut mae'r cymeriadau yn teimlo tuag at gymeriad arall
  • naturiol iawn ac yn gweddu i'r cymeriad sy'n siarad.

Cydweithiwch gyda phartner er mwyn ysgrifennu deialog rhwng bachgen o'r ddinas a merch o'r wlad sy'n cyfarfod am y tro cyntaf. Maen nhw'n trafod y cyfleusterau (e.e. canolfannau hamdden, siopau, mynyddoedd i'w dringo ac ati.) Efallai y byddai un cymeriad yn dod o'r De a'r llall yn dod o'r Gogledd!

Defnydd iaith

Mae gan ardaloedd gwahanol yng Nghymru dafodieithoedd gwahanol sy'n unigryw i'w hardaloedd nhw. Mae hyn yn cyfoethogi'r iaith Gymraeg! Gallwch ddefnyddio iaith anffurfiol a thafodieithiol mewn deialog. Mae hyn yn dangos bod y cymeriadau'n siarad yn naturiol.

Dyma rai enghreifftiau o eiriau tafodieithol: houl, iste, sbia, del, dishgled.

Gwyliwch y clipiau fideo yma. Mae un yn dangos cymeriadau o'r de yn sgwrsio a'r llall yn dangos cymeriadau o'r gogledd. P'un yw p'un? Oeddech chi'n medru deall y cymeriadau yn y ddau glip?


clip fidio

clip fidio


Beth am i chi wrando ar eich athrawon yn sgwrsio. Ydyn nhw'n defnyddio geiriau neu ymadroddion sy'n wahanol i'ch rhai chi? Cofnodwch nhw ar bapur a thrafodwch y gwahaniaethau!


Mathau o iaith

Mae iaith hefyd yn amrywio gan ddibynnu ar y sefyllfa. Mae'n siŵr eich bod chi'n siarad yn wahanol iawn gyda'ch ffrindiau i gymharu â'ch sgyrsiau gyda'ch athro/athrawes!

Pan mae'r cymeriadau'n siarad yn ein storïau, mae'n bwysig bod y ddeialog yn cael ei ysgrifennu mewn ffordd ffurfiol neu anffurfiol, ond mae hyn wrth gwrs yn dibynnu ar y sefyllfa!

Dyma enghreifftiau:

Iaith Ffurfiol:

Er Enghraifft: Penderfynwyd anfon y bachgen adref oherwydd salwch.

Deialog

pan rydyn ni mewn sefyllfa ffurfiol, sef sefyllfa bwysig e.e. mewn cyfarfod.







Iaith anffurfiol:

Er enghraifft: Mi ddudodd y prif wrth y bachgen am 'i gwadnu hi adre os oedd o'n teimlo'n giami.

mewn sefyllfa llai ffurfiol e.e. wrth siarad â ffrind.

Tafodiaith:

Er enghraifft: Fe halodd y crwt gartre achos o'dd pen tost 'da fe.

dyma'r enw ar y geiriau sy'n perthyn i ardaloedd gwahanol.

Bratiaith:

Er enghraifft:Desidodd yr Head i ala'r crwt gartre cos o'dd e'n sick.

dyma'r enw ar iaith wael sy'n cynnwys geiriau Saesneg a iaith anghywir.

Gwyliwch y clip fideo yma o raglen Pobl y Cwm. Pa fath o iaith sy'n cael ei ddefnyddio? Nodwch enghreifftiau ar ddarn o bapur.


clip fidio


Gwyliwch y clip fideo yma sy'n dangos deialog ffurfiol ac anffurfiol. Trafodwch y gwahaniaethau rhwng y clipiau.


clip fidio

clip fidio


Trafodwch gyda phartner y gwahaniaethau rhwng sefyllfa ffurfiol (e.e. cyfarfod) a sefyllfa anffurfiol (e.e. chwarae gêm gyda ffrind). Pa fath o iaith byddwch chi yn ei ddefnyddio yn y gwahanol sefyllfaoedd? Pam?

Cofiwch y gwahaniaeth hefyd rhwng 'ti' (anffurfiol e.e. sgwrs rhwng ffrindiau) a 'chi' (ffurfiol e.e. defnyddir 'chi' mewn sgwrs rhwng disgybl a'r prifathro fel arfer).