CA2 Creu Adroddiad - Ysgrifennu'n gryno

Cynllunio adroddiad

Mae cynllunio adroddiad yn bwysig. Mae'n rhaid cael trefn bendant iddo, rhywbeth yn debyg i siâp triongl. Edrychwch ar yr enghraifft hon:

Cynllunio adroddiad

Dylai'r adroddiad ddatblygu mewn trefn arbennig a gallwch grynhoi'r stori neu'r digwyddiad erbyn y diwedd.

Cynlluniwch adroddiad gan ddilyn y patrwm yn y pyramid. Dyma'r pwnc dan sylw: Cartref newydd y cae chwarae - y dref neu'r pentref?

Mae'r pwyntiau bwled wedi cael eu gwneud yn barod i chi:

Cynllunio adroddiad

Paragraffau byr
Mae'n bwysig fod gohebwyr yn ysgrifennu brawddegau a pharagraffau byr. Dyma enghraifft o un paragraff byr am y brotest i achub y cae chwaraeon. Sylwch mor fyr yw'r brawddegau er mwyn i'r adroddiad fod yn glir ac yn hawdd i'w ddeall.

Ar ddydd Gwener bu protest fawr yn erbyn cynlluniau i adeiladu archfarchnad yng nghanol y dref. Daeth cannoedd o bobl leol at ei gilydd i achub y cae chwarae.

Dwy ochr y geiniog

Mae pobl yn dueddol o weld digwyddiadau o un safbwynt yn unig, felly mae'n bwysig bod y gohebwyr yn edrych ar ddwy ochr y geiniog. Mae'n bwysig cael barn gwahanol bobl bob tro.

Dwy ochr y geiniog

Dyma sylwadau rhai Cymry am y datblygiadau yng Nghanolfan y Mileniwm, cartref newydd yr Urdd ym Mae Caerdydd:

"Edrychwch ar yr adeilad hwn. Gwastraff arian llwyr. Rydyn ni drethdalwyr yn talu am bob math o bethau di-angen erbyn hyn."

"Rhywbeth arall i Gaerdydd. Beth am Dregaron? Mae neuadd y pentref yno'n dirywio o ddydd i ddydd!"

"Nid Caerdydd yw Cymru!"

"Mae datblygiadau'r Bae 'ma'n wych! Mae'r ffaith bod Mudiad yr Urdd yn ymgartrefu'n y ganolfan 'ma'n profi bod dyfodol plant Cymru'n ddiogel. Caerdydd yw'r brifddinas ac yno y dylai fod!"

Dydy'r gohebydd ddim i fod i fynegi ei farn ei hun - mae e i fod yn hollol ddiduedd, hynny yw, i beidio ochri gyda'r naill ochr na'r llall. Dyma enghraifft o safbwynt gohebydd ar y pwnc hwn:

"Beth bynnag am y gwahanol farnau, ym mae Caerdydd mae Canolfan y Mileniwm ac yno mae Mudiad yr Urdd wedi bwrw ei wreiddiau newydd.

Llygad-dystion

Dydy gohebwyr ddim yn gallu bod ym mhob man ar yr un pryd! Dyna pam ei bod yn bwysig cyfweld llygad-dystion.

Dwy ochr y geiniog

Mae llygad-dystion yn aml wedi gweld y digwyddiad gyda'i llygaid nhw eu hunain. Hebddyn nhw, mae'n anodd iawn i'r gohebydd gael darlun teg o'r digwyddiad.

Mae'n bwysig dyfynu'n union beth mae'r llygad-dystion yn ei ddweud gan ddefnyddio dyfynodau'n gywir.


Dyma enghraifft:

"Weles i erioed y fath beth yn fy myw! Ro'n i'n cysgu fel twrch nes i mi glywed y sŵn mwya' byddarol a glywais yn fy myw! Do'n i ddim yn siŵr fy mod yn breuddwydio," meddai Mrs Dramas mewn sioc.

Ychwanegodd Mr Wa o'r Bala, "'Na ryfadd! Dyna'n union glywish i 'fyd. Mae'n adeg wyna 'dach chi'n gweld, felly bugeila'r defed 'on i. Roedd pob man yn dawel, nes i'r sŵn BANG mwya uffernol ddod o 'n unlle! Mi heglis i am adra nerth yn nhraed! Chlywis i 'rioed y fath sŵn!"

Trwy ddyfynu beth mae llygad-dystion yn ei ddweud, mae hyn yn gwneud y stori'n fwy credadwy i'r darllenydd.

Yn ogystal â hyn, mae gohebwyr yn gallu defnyddio beth mae llygad-dystion yn ei ddweud er mwyn dangos dwy ochr i'r digwyddiad. Mae hyn yn bwysig gan nad yw pawb yn cytuno am beth yn union ddigwyddodd bob tro.

Dychmygwch ffordd newydd yn cael ei hadeiladu drwy dref wledig. Mae'n siŵr y byddai rhai o blaid ac eraill yn erbyn!

Dyma i chi enghraifft o ddau safbwynt gwahanol:

"Dan ni am gael y ffordd newydd 'ma! Mae busnese bychan yn cau lawr gan nad ydy loriau mawr yn gallu mynd trwy'r dre' 'ma," meddai Mr Hughes, perchennog cwmni Hughes a'i Fab.

Ymateb y cynghorydd Bleddyn Pari oedd na ddylai'r ffordd yma gael ei hadeiladu o gwbl. Dywedodd, "Mae pawb yn gandryll yn y dref! Mi rydan ni'n gwrthwynebu'n chwyrn ac yn ei gweld yn wastraff arian cyhoeddus. 'NA i'r ffordd newydd!' - dyna'n slogan ni."

Nid oes rhaid defnyddio llinell newydd pan mae llygad-dyst yn cael ei ddyfynnu - yn wahanol i pan mae cymeriad yn siarad mewn stori wrth gwrs.

Dyfynodau

Pan mae'r gohebydd yn dyfynnu beth mae rhywun wedi ei ddweud, mae'n bwysig ei fod yn defnyddio dyfynodau ("...")

e.e.

"Newydd 'iste' ar y tŷ bach o'ddwn i pan dda'th y sŵn mwya' byddarol glywi's i erio'd. 'Na brofiad o'dd 'nny!" meddai Mr Huws ar ôl y ffrwydriad.

Lluniau

Mae defnyddio lluniau yn ddefnyddiol. Does dim rhaid eu defnyddio bob tro ond mae'n sicr yn gallu ychwanegu at y darlun mae'r gohebydd yn ceisio'i gyfleu.

Darllenwch yr enghraifft hyn - Mae'r llun yn eich helpu i greu darlun o'r anghenfil.

Addasiad o adroddiad 'Y Cyfnod', Hydref, 1995

Dydy gwaith gohebydd ddim yn hawdd bob tro! Maen nhw'n gorfod dilyn canllawiau pendant ac yn gorfod ysgrifennu'n gryno ac yn gywir bob tro. Tybed a fyddech chi'n hoffi bod yn ohebydd?