Owain Glyndŵr

Owain Glyndŵr

Owain Glyndŵr oedd yr arweinydd Cymreig olaf i arwain gwrthryfel yn erbyn Brenin Lloegr. Yn hanu o linach frenhinol Powys a'r Deheubarth, fe'i cyhoeddwyd yn Dywysog Cymru yng Nglyndyfrdwy ar Fedi 16, 1400 ym mhresenoldeb llysgenhadon o'r Alban, Ffrainc a Sbaen.

Ymysg ei ddyheadau i Gymru roedd sefydlu gwlad annibynnol gyda Senedd, Eglwys Gymreig a dwy brifysgol a llwyddodd i ennill cefnogaeth y rhan fwyaf o Gymru ac, am gyfnod, frenin Ffrainc.

Roedd ei wrthryfel yn ei hanterth rhwng 1400 a 1405 a threchodd y Saeson mewn dwy frwydr enwog yn Hyddgen ar Bumlumon yn 1401 a Bryn-glas, ger Trefyclo, yn 1402.

Ond erbyn 1406 roedd ei ymgyrch yn colli tir ac ni wireddodd Glyndŵr ei freuddwydion.

Does neb yn gwybod sut na ble y bu farw, ffaith sy'n cyfrannu at y mytholeg sydd wedi tyfu o'i gwmpas.

Ers sawl blwyddyn mae Medi 16 wedi ei nodi yn Ddiwrnod Glyndŵr gyda nifer yn dathlu'r dyddiad fel gŵyl answyddogol.

Mae cerflun o Owain Glyndŵr ar y sgwâr yn nhref Corwen ac un arall yn Neuadd y Ddinas, Caerdydd. Ysgrifennodd y bardd Iolo Goch gerdd i lys Glyndŵr yn Sycharth, Powys, sy'n rhoi disgrifiad manwl ohoni fel lle croesawgar, gwaraidd, llawn hwyl.

Mae llawer mwy o wybodaeth am Owain Glyndŵr ar y tudalennau hyn:


The Story of Wales

Delwedd o'r rhaglen: pobl gynoesol ar gerdded

Hanes Cymru

Mae ychydig ddyddiau ar ôl i wylio cyfres Huw Edwards am dros 30,000 o flynyddoedd o hanes Cymru eto.

Y Gymraeg

Barddoniaeth Taliesin

Hanes yr iaith

O'i gwreiddiau Celtaidd i frwydrau iaith y 1960au a'r 70au.

Dysgu

Celtiaid yr Oes Haearn

Celtiaid

Dewch i ddysgu mwy am fyd Celtiaid Oes yr Haearn yng Nghymru.

Hanes Cymru

Cromlech Pentre Ifanc © Hawlfraint y goron (2008) Croeso Cymru

Creu'r genedl

Dilynwch hanes Cymru a datblygiad y genedl Gymreig o'r Celtiaid i'r Cynulliad gyda'r Dr John Davies.

Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.