Cennin Pedr (Llun: David Reece flickr.com)

Cennin a Chennin Pedr

02 Chwefror 2010

'Gwisg genhinen yn dy gap, a gwisg hi yn dy galon'. Mae'r genhinen a'r genhinen Bedr ill dau yn symbolau Cymreig. Maent yn cael eu gwisgo i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi.

Y Genhinen

Yn nyddiau Shakespeare roedd y genhinen yn cael ei chydnabod fel arwyddlun i Gymru. Yn ei ddrama King Henry V yn 1598, dywed y brenin wrth Fluellen (Llywelyn) ei fod yn gwisgo'r genhinen gyda balchder 'gan ei fod yn Gymro'.

Harry Secombe o'r Goons yn dal cenhinen
Delwedd 'Gymreig' o'r 1970au cynnar?

Ond mae sôn am y genhinen fel symbol yn mynd nôl yn gynharach na hyn. Mae cyfeiriad yn 1537 at y dywysoges Mari Tudur, merch Harri VIII, yn cael cennin gan iwmyn y gard i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi.

Mae lliwiau gwyrdd a gwyn y genhinen yn cydweddu â'r rhai a welir ar gefndir baner y ddraig goch. Dyma oedd lliwiau'r lifrai a wisgai milwyr Cymreig Edward I yn Fflandrys yn 1297, ac yn ddiweddarach gan filwyr Edward, Tywysog Cymru yn 1346-47.

Cyfeiriodd y bardd Michael Drayton (1563 - 1631) at stori sy'n cysylltu'r genhinen â Dewi Sant yn un o'i gerddi. Yn ôl Drayton, gorchmynnodd Dewi Sant i'w filwyr wisgo'r llysieuyn ar eu helmedi tra mewn brwydr yn erbyn y Sacsoniaid - mewn cae llawn o gennin!

Mae aml i gofnod o'r Cymry'n defnyddio'r genhinen fel cynhwysyn coginio yn ogystal ag ar gyfer rhinweddau meddygol. Credir bod Meddygon Myddfai o Sir Gaerfyrddin yn yr Oesoedd Canol yn ei ddefnyddio i iacháu nifer o afiechydon. Credid ei fod yn gwella annwyd, yn amddiffyn yn erbyn clwyfau mewn rhyfel ac yn cynorthwyo merched wrth roi genedigaeth.

Cenhinen Bedr

Daeth y Genhinen Bedr neu'r daffodil yn gysylltiedig gyda Dydd Gŵyl Dewi yn y 19eg ganrif. Er i'r genhinen (llysieuyn) fod yn arwyddlun cenedlaethol ganrifoedd yn gynharach, cred rhai bod dryswch wedi bod gyda'r enw, ac mai'r genhinen Bedr yw gwir symbol Cymru.

Roedd David Lloyd George yn gefnogol o'r genhinen Bedr, a gwisgodd y blodyn yn arwisgiad Tywysog Cymru, Edward VIII, yn 1911.

Heddiw, mae'n gyffredin iawn i weld Cennin Pedr neu Gennin yn cael eu gwisgo i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi.


Cestyll

Castell Dolbadarn

Oriel Cestyll

Hanes rhai o gestyll mwyaf adnabyddus a hanesyddol bwysig Cymru.

Hanes Cymru

Cromlech Pentre Ifanc © Hawlfraint y goron (2008) Croeso Cymru

Creu'r genedl

Dilynwch hanes Cymru a datblygiad y genedl Gymreig o'r Celtiaid i'r Cynulliad gyda'r Dr John Davies.

Y Gymraeg

Barddoniaeth Taliesin

Hanes yr iaith

O'i gwreiddiau Celtaidd i frwydrau iaith y 1960au a'r 70au.

Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.