BBC HomeExplore the BBC
Nid yw'r dudalen hon wedi ei diweddaru ers tipynFe'i gadawyd yma er gwybodaeth.Rhagor o wybodaeth

LLUN
14eg Gorffennaf 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Ynys Môn

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

Cymru GoOr GoDd Canol DeOr DeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Bwthyn To Gwellt Swtan
Sefydlwyd cwmni Swtan Cyf ym 1998 er mwyn adfer hen adfeilion Swtan, y tŷ hir to gwellt olaf ym Môn. Gwilym Jones, a anwyd yn y bwthyn, yw trysorydd Cyfeillion Swtan ac sy'n adrodd hanes ei adfer.

Wal arddangos.
previous page Mae'r cwt sydd ynghlwm wrth y ty wedi ei droi yn arddangosfa. next page
1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 
11  12 

"Fy mam oedd y person olaf i fyw yn y bwthyn, ond gadawodd ym 1975 oherwydd salwch ac fe ddadfeiliodd y tŷ.

"Y simnai oedd yr unig ran oedd yn dal yn gyfan. Roedd trawst - cilbren o long hwyliau - yn rhedeg o dalcen i dalcen yn y to.

"Ond mi bydrodd hwnnw ac i lawr ddaeth y to. Gan nad oedd neb yn byw yno, mi ddadfeiliodd yr adeilad.

"Criw o bobl leol gafodd y syniad o adfer y tŷ, gan ddechrau drwy wneud ychydig o ymholiadau. Fe brynwyd y lle gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol oedd ddim ond eisiau'r tir.

"Felly fe aeth y criw ati i ffurfio cwmni er mwyn cael grantiau.

"Un o delerau'r grant a'r cytundebau oedd bod pobl ifanc yn dysgu'r hen grefftau ac mae'r bwthyn wedi ei adeiladu yn unol â'r hen ffordd.

"Tyllwyd am glai o gae cyfagos i ddal y waliau at ei gilydd yn lle defnyddio mortar neu goncrid.

"Y to gwellt ydi'r unig un yn Sir Fôn. Dwi ddim yn gwybod pa mor bell sydd raid mynd i ganfod un arall. Dwi'n gwybod bod rhai yn y de, yn Iwerddon ac ar Ynys Manaw.

"Roedd bywyd yno yn syml - heb ddŵr, heb fath na thoiled ond roedd gennym drydan.

"Roedd mam yn gorfod codi'n fore i lanhau'r grât, codi lludw a berwi'r tegell cyn gwneud brecwast.

"Rydym wedi ceisio gwneud y tu mewn yn debyg i fel oedd hi yn 20au'r ganrif ddiwethaf gyda hen ddodrefn. "Mae'n deimlad od mynd i mewn i'r lle rŵan - dwi'n disgwyl gweld yr hen deulu yno.

"Mae yna lawer o ddiddordeb yn y lle gyda grwpiau ysgol, Merched y Wawr a'r WI yn ymweld. "Ar hyn o bryd rydym yn ceisio gwella'r lle ac rydym yn bwriadu cael tywysydd sain a fydd yn arwain pobl o gwmpas y tŷ.

"Mae'n gyfle i bobl weld sut oedd bywyd ganrif yn ôl."

Mae'r bwthyn ger Porth Swtan, Rhydwyn ar agor ddydd Gwener, dydd Sadwrn a dydd Sul, 12.00 - 16.30. Ffoniwch 01407 730501 am fanylion. Mae'n cael ei redeg gan Gyfeillion Swtan ac mae'n eiddo i'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Cyfrannwch

Dafydd Bates, Pwllglas, Rhuthun
Dw i erioed wedi ymweld a Phorth Swtan, ond me glywais i Gwilym Jones yn siarad am y bwthyn yn y rhaglen Galwad Cynnar. Diddorol iawn, iawn. Dw i'n benderfynol i fynd yno cyn bo hir!!

Chelsea o Llanddeusant
Gwilym Jones is my Taid. He told me a lot of stories about his childhood when I was young, and I used to go to the cottage time after time. I'm glad it is kept in such good shape, it gives a great opportunity for young people from across the world to see how people had to live, and how they survived.


Nid ydym yn derbyn sylwadau ar gyfer y dudalen hon bellach.


Lleol i Mi
Radio Cymru
Theatr


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy