BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Llafar Bro
Llun o Ffestiniog gan Rob Lloyd, Aberdar Chwilio am achau
Ionawr 2010
Ar ddechrau Gorffennaf, daeth brawd a chwaer ifanc o'r Unol Daleithiau i aros gyda ni yma ym Mhorthmadog.

Roedd eu teulu'n hanu o bentref Llanfrothen a chefais glywed ganddynt bod eu hen, hen daid wedi ysgrifennu hanes y teulu ar ôl iddo gyrraedd yr Unol Daleithiau a bod yr hanes hwnnw wedi cael ei gyfieithu wedyn i'r Saesneg.

Cipolwg ar y cyfieithiad yn unig a gefais i ac roedd yn anodd dehongli ambell enw Cymraeg a gam-sillafwyd ynddo.

Fron Wen yn Nantmor oedd y cartref gwreiddiol a chefais wybod hefyd am gysylltiadau'r teulu efo Croesor a'r Blaenau.

Mae'n debyg bod yr hen hen daid, sef David Robert Roberts, wedi cael ei fedyddio i'r ffydd Formonaidd mewn pwll yn yr afon Pandy gerllaw Gelli Cornwydydd.

Pan es a'r ddau ifanc i weld y pwll hwnnw, daeth gwraig y Gelli atom i'n holi a dywedodd fod Athro o Brifysgol Brigham Young wedi bod yno rai misoedd ynghynt, ar yr un trywydd. (Gyda llaw, teitl llawn yr Athro hwnnw yw 'Prof Ron Dennis, Professor of Welsh and Portugese'. Sut ar y ddaear y mae'r ddwy iaith yn cyd -fyw o fewn yr un Adran sy'n ddirgelwch i mi!).

Fe briododd David Robert Roberts a merch Creua, Llanfrothen a buont yn byw am gyfnod yn Llwyn Gell yn y Blaenau.

Mae Cyfrifiad 1851 yn dangos ei fod ef a'i fab tair-ar-ddeg oed yn gweithio yn y chwarel ar y pryd;.

Chwarel Llechwedd, mwy na thebyg.

Yna, fe symudodd y teulu i ardal Bethania i fyw ond nid oes enw tŷ na stryd i ddynodi ymhle.

Mae'n ymddangos bod nifer o drigolion Blaenau wedi mabwysiadu'r ffydd Formonaidd yn y cyfnod hwnnw ac mai erledigaeth a'u gyrrodd ymhen amser i'r Unol Daleithiau i fyw.

Fe fu i David Robert Roberts gynnal yr eglwys yn Stiniog am rai blynyddoedd ond gan nad oes unrhyw gofnod o dy cwrdd yn yr ardal, yna rhaid casglu mai yn nhai ei gilydd y byddai'r Mormoniaid cynnar hynny yn cyfarfod.

Fe fedyddiodd David Robert Roberts ei blant i gyd mewn pwll yn yr Afon Ddwyryd, tu ôl i ffatri Rhydsarn (neu 'Caffi Ffrensh' i oes ddiweddarach!).

Ond yna fe ddaeth tro ar fyd ac, er mwyn cael llonydd i addoli yn eu ffordd eu hunain, fe hwyliodd y teulu - y rhieni a'u pum plentyn - drosodd i'r Byd Newydd.

Oherwydd eu tlodi, bu'n rhaid iddynt gerdded yr holl ffordd i Borthaethwy, i ddal cwch am Lerpwl ac aros dyddiau yn fan'no wedvn am long i'r Unol Daleithiau.

Bu'r fordaith yn un hir a garw - ar eu traed ac ar y dec drwy'r dydd a chysgu bob nos ar lawr coed caled.

Yna, wedi cyrraedd Efrog Newydd, cerdded yr holl ffordd i Utah - taith o tua deuddeg can milltir!

Bu farw Robert David Roberts yn y dalaith honno ym 1925.

Fe gafodd y brawd a chwaer ifanc fwynhad mawr o'u hymweliad â'r ardal ac maent yn bwriadu dod yn ôl eto, cyn bo hir, i wneud mwy o ymchwil i hanes eu teulu.

Yn y cyfamser, tybed a all unrhyw un o ddarllenwyr Llafar Bro eu helpu?

Arthur Thomas,Porthmadog


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy