BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Hanes Lleol

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Castell Dolwyddelan Cestyll Llywelyn
Cyn i Edward I fynd ati i adeiladu ei gestyll byd-enwog, roedd Llywelyn Fawr yn brysur yn yr ardal. Peter Humphries, cyn-swyddog ddehongli CADW, sy'n sôn am y cestyll Cymreig.

Adeiladwyd y cestyll Saesneg fel canolfannau gweinyddol, ac i ddynodi pŵer dros y Cymry. Ond roedd y cestyll Cymreig o gymeriad tra gwahanol.

Cawsant ei adeiladu ar ben brigiadau creigiog er mwyn rheoli llwybrau trwy'r mynyddoedd a sicrhau ffiniau Brenhiniaeth Gwynedd.

Mae'r cestyll Cymreig hefyd yn edrych yn dra gwahanol. Ar y cyfan, nid oes ganddynt dyrau sy'n uwch na dau lawr, na chwaith waliau uchel gyda nifer o dyrau er mwyn amddiffyn. Mae nhw'n fwy tebygol o gael tyrau siâp d, neu gromfannol, o faint eithaf sylweddol.

Nid oedd gan Tywysog Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr) cymaint o arian a'r brenhinoedd Saesneg, na chwaith yr adnoddau. Nid oedd yna draddodiad o adeiladu gyda cherrig yng Nghymru ac felly buasai'n sialens i'w weithwyr dorri a chludo'r holl adnoddau.

Mae yna gryn dipyn o gofnodion ynglŷn â chestyll Edward I sydd dal ar gael hyd heddiw. Ond prin iawn yw dogfennau yn ymwneud a chestyll Llywelyn. Nid oes gennym ni felly tystiolaeth am sut ddaru o lwyddo i ariannu'r adeiladu, na sut a phwy oedd am eu defnyddio. Ond rydym yn sicr eu bod wedi cael eu hadeiladu fel arwydd o bŵer a dylanwad Llywelyn dros ei diroedd.

Lluniau cestyll Llywelyn:
Castell y Bere
Castell Dolwyddelan
Castell Cricieth
Castell Dolbadarn

0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy