BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Hanes Lleol

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Hofrennydd Whirlwind yr RAF Amgueddfa Awyr Caernarfon
Mae Amgueddfa Awyr Caernarfon (Air World) ar faes awyr Caernarfon ac yn llawn hanesion awyrol sydd â chysylltiad gyda Chymru.

Un o'r arddangosion yw hofrennydd Westland Whirlwind oedd yn cael ei defnyddio fel rhan o'r gwasanaeth achub yn RAF Fali yn y 1950au a 60au.

"Yn y dyddiau yna, dim ond un injan oedd gan y fath yma o hofrennydd; mae'n rhaid iddynt gael dau er mwyn diogelwch erbyn hyn," dywedodd Terry Patching, curadur yr amgueddfa. "Wrth feddwl gall y gwasanaeth achub rhyw ddeg person mewn diwrnod, mae'n rhaid bod yr hofrennydd yma wedi achub cannoedd dros y blynyddoedd."

Dechreuodd y gwasanaeth achub yn swyddogol yn 1943 ar ôl cyfres o ddamweiniau yn Eryri wrth i'r RAF hyfforddi peilotiaid ar gyfer yr Ail Rhyfel Byd. Aeth Lefftenant George Graham ati i hel cyfarpar achub ac i nodi pob damwain yn yr ardal o'r 30au ymlaen i brofi fod angen y fath wasanaeth yng Nghymru.

"Eryri yw un o'r llefydd mwyaf peryglus i awyrennau ym Mhrydain," meddai Terry. "Nid ydym yn tynnu llawer o sylw at un adran o'r amgueddfa sy'n nodi'r holl ddamweiniau a ddigwyddodd yn yr ardal rhwng y 1930au a'r 1970au fel na fyddai pobl yn ofni hedfan.

"Daeth llawer o'r awyrennau yma o RAF Fali, neu o'r maes awyr yma yng Nghaernarfon, a gafodd ei agor yn 1940. Yr unig awyren fasnachol i ddod lawr oedd yr Aer Lingus yn 1952, pan fu farw bob un o'r 23 oedd arni ar ôl iddi grasho mewn i Foel Siabod.

"Mae o'n anghyfreithlon i gadw malurion o ddamwain awyren gan ei fod yn safle bedd a hefyd, os mai awyren filwrol oedd o, yn eiddo i'r weinyddiaeth amddiffyn. Ond mi gawsom ni caniatâd arbennig ganddynt i ddangos y casgliad yma gafodd ei roi i'r amgueddfa."

Mae Terry wedi bod yn rhedeg yr amgueddfa ers 2001, ac mae cadw pethau i fynd yn sialens. "Pan gychwynnais, roedd yna 11 o amgueddfeydd awyrol yng Nghymru, ond dim ond ni sydd ar ôl rŵan," meddai. Rhaid felly gwneud y gorau o'r gwirfoddolwyr sy'n ei helpu i gynnal a chadw a chreu arddangosfeydd newydd.

Replica o'r awyren o 1911 Ym mhlith y rhain mae'r dyblygiad o'r 'monoplane' a gafodd ddamwain ym Mhwllheli yn 1911; efallai un o'r damweiniau awyr cyntaf yng Nghymru.

"Roedd o'n perthyn i Mr Astley, a ddaeth a fo i fyny mewn darnau o Lundain a'i rhoi at ei gilydd er mwyn ei ddangos i'r bobl leol," meddai Terry. "Roedd o am ddefnyddio'r traeth, ond wedyn symudodd i gae ger llaw. Yn anffodus, roedd y cae yn rhy fyr iddo godi i'r awyr, ac mi darodd y ffens gyda'r olwynion cyn crasho."

"Rydw i wastad wedi ymddiddori mewn adeiladu awyrennau model," meddai Bryan Grimston, y gwirfoddolwr aeth ati i ail-greu'r awyren arbennig yma. "Roedd o'n wych i gael y cyfle i wneud rhywbeth maint go iawn! Roedd awyrennau o'r cyfnod yn rhai eithaf syml - byddent yn eu hadeiladu yn y garej, felly roedd o'n ddigon rhwydd dilyn y cynlluniau i greu model allan o bren a metel."

Mae Terry hefyd wedi penderfynu rhoi cyfle i'r cyhoedd ddod yn agosach i'r awyrennau nag amgueddfeydd eraill. "Roedd 'na lot o waith iechyd a diogelwch i sortio," meddai," ond roeddwn yn awyddus i adael i bobl cael teimlad go iawn o'r awyrennau, a hyd yn oed eistedd yn sedd peilot os yn bosib."

Oriau agor: 9-6 o ddydd Llun i ddydd Sul.
Cyfeiriad: Maes Awyr Caernarfon, Gwynedd LL54 5TP
Rhif ffon: 01286 830800

Taith lluniau trwy'r amgueddfa.

0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy