BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Hanes Lleol

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Amgueddfa Lloyd George Amgueddfa Lloyd George
Mae Amgueddfa Lloyd George yn Llanystumdwy yn un o'r ychydig amgueddfeydd sy'n olrhain bywyd gwleidydd ym Mhrydain.

Ar ôl ei farwolaeth, casglodd ei ail wraig, Frances, ei holl bapurau i'w harddangos yn y pentref. I gychwyn, roedd yr arddangosfa ym Mhen y Bont cyn i Frances adael y tir presennol er mwyn adeiladu rhywbeth parhaol i gofio ei gŵr. Ar ôl pendroni rhwng llyfrgell neu goleg amaethyddol, penderfynwyd adeiladu amgueddfa, a chafodd ei agor yn 1960.

Yn 1990, adeiladwyd estyniad i gynnwys theatr fach a llyfrgell.

"Roedd rhai o'r llyfrau yn eiddo iddo fo, ac eraill wedi cael eu rhoi i ni gan y cyhoedd," meddai Nest Thomas o adran amgueddfeydd Cyngor sir Gwynedd.

"Mae ei fywyd dal i fod yn bwnc hynod o boblogaidd ac rydym dal i ychwanegu at y casgliad gan fod pobl dal i ysgrifennu am dano."

Mae hanes personol Lloyd George yn cynnwys dau ddigwyddiad gafod effaith ar Brydain, a'r byd.

Thomas Thomas, y Cymro cyntaf i dderbyn y pensiwn Un yw hanes y dyn gyntaf i dderbyn pensiwn yng Nghymru, sef Thomas Thomas o Wyddelwern. Caiff ei adnabod fel y gyntaf i dderbyn 'coron Lloyd George', neu pum swllt yr wythnos.

Y mae yna hefyd gopi personol Lloyd Goerge o'r 'People's Budget', wedi ei chyflwyno i'w ewythr.

Er mwyn ariannu'r pensiwn, cyflwynodd Lloyd George, fel y canghellor, y cytundeb yma i Dŷ yr Arglwyddi.

"O'r blaen," meddai Emrys Williams, is-geidwad yn yr amgueddfa, "roedd yr Arglwyddi a'r hawl i bleidleisio yn erbyn unrhyw fesur o'r llywodraeth. Gan fod Lloyd George am roi treth ar dir - a nhw oedd y tirfeddianwyr - roeddent yn poeni eu bod am golli bopeth."

Ar ôl pwysau gan Lloyd George bu bygythiad gan y brenin i greu nifer o Arglwyddi Rhyddfrydol newydd - ac felly ildiodd y tŷ. Fel na all hyn ddigwydd eto, cyflwynodd y Llywodraeth Ryddfrydol 'Ddeddf y Llywodraeth' (Parliament Act) sy'n atal Tŷ'r Arglwyddi rhag rhwystro unrhyw fesur sy'n dod o'r Dŷ Cyffredin.

Sel personol Lloyd Geroge Hefyd, mae yma gopi personol Lloyd George o gytundeb Versailles.

"Mae gennym ni gopi drafft a roddwyd i'r Almaenwyr ym Mai 1919," meddai Nest. "Newidiodd Versailles Ewrop yn llwyr. Roedd Lloyd George yn credu fod hadau'r Ail Rhyfel Byd yn y cytundeb, gan nad oedd o eisiau bod mor llawdrwm ar yr Almaenwyr."

Mae'n bosib gweld sêl bersonol Lloyd George a ddefnyddiodd i stampio'r ddogfen. "Pan aeth Lloyd George i Baris, anghofiodd fynd a'i sêl," meddai Emrys. "Felly anfonodd Frances, ei wraig, allan i brynu sêl newydd a cherfio'i ynydau arno!"

Torch llawryfen Lloyd George Mae gan yr amgueddfa hefyd dorch llawryfen (laurel wreath) o'r dathliadau ar ddiwedd y rhyfel.

"Ar ôl ddychwelyd o arwyddo Versailles, gyrrodd Lloyd George gyda'r brenin drwy'r strydoedd," meddai Nest.

"Ddaru rywun lluchio'r torch i fewn i'r car, a dywedodd y brenin wrth Lloyd George i'w gadw.

"Rhoddodd o i Frances, a ddaru hi ei gadw'n ddiogel am flynyddoedd. Mae o'n fregus iawn erbyn hyn."

Oriau agor: Mai; Dydd Llun - Mawrth, Mehefin; Dydd Llun - Sadwrn, Gorffennaf/Medi; dyddiol, Hydref; Llun - Gwener.
Cyfeiriad: Llanystumdwy, Criccieth, Gwynedd LL52 0SH
Rhif ffôn: 01766 522071 Mwy am ysbrydoliaeth David; Richard Lloyd.
Dewch ar daith drwy fwthyn teulu Lloyd George.

0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy