BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Oriel yr Enwogion

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Llên
Emyr Humphreys
Emyr Humphreys

Ganwyd: 15 Ebrill 1919 ym Mhrestatyn

Magwyd: Trelawnyd

Addysg: Ysgol Uwchradd y Rhyl


Un o nofelwyr mwyaf blaenllaw Cymru sy'n ysgrifennu yn Saesneg.

Er iddo gael ei eni ym Mhrestatyn, mae'r nofelydd, hanesydd, dramodydd a'r bardd hwn bellach yn byw ar Ynys Môn ers nifer o flynyddoedd.

Magwyd Emyr Humphreys ar aelwyd ddi-Gymraeg ond, yn dilyn helynt yr Ysgol Fomio ym Mhen Llŷn yn 1936, aeth ati i ddysgu Cymraeg a deffrowyd ei ddiddordeb yn niwylliant Cymru. Er hyn, yn Saesneg yr ysgrifennodd y rhan fwyaf o'i lyfrau.

Aeth i'r Coleg yn Aberystwyth i astudio Hanes ac ar ddechrau'r Ail Ryfel Byd cofrestrodd fel gwrthwynebydd cydwybodol. Anfonwyd ef i weithio ar ffermydd yn Sir Benfro a gogledd Cymru yn gyntaf. Yna'n ddiweddarach aeth i weithio i'r Dwyrain Canol a'r Eidal fel un o swyddogion Mudiad Achub y Plant dan faner y Cenhedloedd Unedig.

Bu'n athro ysgol am gyfnod ym Mhwllheli, cyn ymuno â'r BBC fel cynhyrchydd drama yn 1955. Bu'n gyfrifol am gynhyrchu, yn y Gymraeg a'r Saseneg, rai o weithiau Saunders Lewis a John Gwilym Jones. Ddeng mlynedd yn ddiweddarach, fe'i penodwyd yn ddarlithydd drama yng Ngholeg y Brifysgol Bangor, ond rhoddodd y gorau i hynny hefyd yn 1972 a throi at ysgrifennu yn llawn amser.

Cyhoeddwyd ei nofel gyntaf, Little Kingdom yn 1946. Enillodd Wobr Somerset Maugham yn 1958 am ei nofel Hear and Forgive a gwobr Hawthornden yn 1958 am A Toy Epic. Yn ei gyfrol The Taliesin Tradition mae Emyr Humphreys yn trafod sut mae llenyddiaeth wedi mowldio hunaniaeth Gymreig a dylanwad pobl fel y bardd cynnar Taliesin, Iolo Morgannwg, Lloyd George a Saunders Lewis ar yr hunaniaeth honno.

Yn ystod y 1970au hefyd cynhyrchodd amryw raglenni dogfen ar gyfer teledu i gwmni HTV a chydweithiodd am y tro cyntaf â'i fab, Siôn, ar ffilm ar gyfer S4C, sef y Gosb yn 1983. Ac yntau'n ymgyrchwr brwd ers degawdau dros sianel deledu Gymraeg i Gymru, fe'i carcharwyd am gyfnod byr ym 1973 am wrthod talu ei drwydded deledu.

Mae bellach yn byw yn Llanfairpwll ac yn dal i sgwennu ac yntau dros ei bedwar ugain oed. Mae ei gyfrol ddiweddaraf, Old People are a Problem, yn gasgliad o storiau sy'n trafod henaint ac wedi ei enwebu ar gyfer Gwobr Llyfr y Flwyddyn 2004. Mae'r straeon hyn yn adlewyrchu cenhedlaeth a welodd o leiaf un rhyfel byd, y rhyfel oer, cwymp yr ymerodraethau mawr a datblygiadau technolegol enfawr.

  • Cyflwyno Gwobr Siân Phillips i Emyr Humphreys

    Diolch i Gwen Robyns o Tokoroa, Seland Newydd a Leslie Roberts o Silver Springs, Florida am awgrymu Emyr Humphreys.


  • 0
    C2 0
    Pobol y Cwm 0
    Learn Welsh 0
    BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy