 |
 |
Archdderwydd ac enillydd coron a chadair yr Eisteddfod Genedlaethol.
Wyddech chi?: Cynan oedd testun ffilm liw Gymraeg gyntaf y BBC, Y Llanc o Lŷn.Ganwyd Albert Evans-Jones ym Mhwllheli yn fab i siopwr lleol ym 1895. Yn 1916 graddiodd o Goleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor a mynd i'r fyddin yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, gan ddod yn Gaplan a gwasanaethu ym Macedonia. Ei enw barddol oedd Cynan ac fel Cynan y câi ei adnabod gan y rhan fwyaf o bobl Cymru. Yn 1921 enillodd Goron yr Eisteddfod Genedlaethol am ei bryddest boblogaidd, Mab y Bwthyn, ac ym marn un awdurdod ar ei waith, Dafydd Owen, hon oedd y gerdd fwyaf poblogaidd yng Nghymru yn hanner cyntaf y ganrif ddiwethaf. Daeth ei gerddi telynegol eraill, fel Anfon Nico, yn hynod boblogaidd ar lawr gwlad hefyd. Yn ystod dauddegau'r ugeinfed ganrif, bu'n weinidog ym Mhenmaenmawr ac yna'n ddarlithydd ym Mangor o 1931 i 1960. Enillodd Goron yr Eisteddfod dair gwaith a'r Gadair unwaith am ei awdl, I'r Duw nid Adwaenir, yn 1924. Etholwyd ef yn Archdderwydd ddwywaith rhwng 1950-1953 a 1963-67.Cynan yn anad neb oedd yn gyfrifol am lunio seremoni y cadeirio a'r coroni fel rydym yn eu hadnabod heddiw gan geisio creu seremoni fodern a fyddai, yn ei dŷb ef, yn adlewyrchu ysbryd y genedl.  Gwnaethpwyd ef yn farchog yn 1969 am ei wasanaeth i fywyd diwylliannol Cymru a dewisodd y teitl Syr Cynan Evans-Jones.
Bu farw yn 1970 ac mae wedi'i gladdu ar Ynys Tysilio ar lan y Fenai.
|
|
|
|
|
Pam 'Cynan'?
