BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

MAWRTH
21ain Hydref 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Oriel yr Enwogion

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Arloeswyr
Harold Lowe
Harold Lowe

Ganwyd: 21 Tachwedd 1882 yn Neganwy

Magwyd: Y Bermo


Yr unig swyddog ar y Titanic i fynd yn ôl i chwilio am deithwyr wedi i'r llong fynd i lawr.

Meddai un o'r bobl a achubwyd gan Harold Lowe: "Wrth edrych i gyfeiriad y llais gwelais hogyn ifanc tua chwe troedfedd o daldra, tenau iawn a chyhyrog. Roedd siap ei wyneb yn glir ac yn goch Brydeinig. Roedd ganddo lygaid du dwfn llawen."

Dewiswyd Ioan Gruffydd i chwarae rhan Lowe yn y ffilm enwog am y Titanic - Cymro o leiaf er nad yw'n dod o'r gogledd orllewin!

Harold Lowe oedd y trydydd o wyth o blant George a Harriet Lowe. Roedd ei dad yn awyddus iddo fynd yn brentis i ddyn busnes llwyddiannus o Lerpwl ond roedd Harold, ar y llaw arall, yn benderfynol o fynd i'r môr. Yn 14 oed, gadawodd ei gartref yn y Bermo ac ymuno â'r Llynges Fasnachol gan wasanaethu yng ngorllewin Affrica cyn ymuno â chwmni White Star yn 1911.

Fis Ebrill 1912, penodwyd Harold Lowe yn Bumed Swyddog llong newydd sbon danlli y Titanic a hynny ar gyfer ei mordaith gyntaf ar draws yr Iwerydd. Ar y noson dyngedfennol honno, roedd Harold yn cysgu'n drwm pan ddeffrowyd o gan sŵn rhedeg a gweiddi mawr. Pan sylweddolodd beth oedd yn digwydd aeth ati'n syth i dywys teithwyr i'r badau achub oedd ar gael. Yna cymerodd fad rhif 14 a rhwyfo i ddiogelwch y nos.

Ond yn wahanol i'r holl swyddogion eraill, penderfynodd na allai wrando'n unig ar sgrechiadau'r teithwyr druan oedd yn marw yn y dŵr rhewllyd. Rhannodd y teithwyr oedd yn ei fad ymysg y cychod eraill a rhwyfo yn ôl at y Titanic i chwilio am unrhyw un allai fod yn dal yn fyw. Llwyddodd i achub pedwar o bobl eraill o'r dŵr.

Llwyddodd hefyd i achub y teithwyr oedd ar gwch gwynt oedd yn suddo gan sicrhau eu bod i gyd yn cyrraedd diogelwch y Caparthia yn fyw ac yn iach.

Pan ddaeth yn ôl i'r Bermo, fe ddaeth dros 1,300 o bobl i anrhydeddu Harold Lowe mewn cyfarfod yn y Picture Pavilion. Cyflwynwyd oriawr aur arbennig iddo ac arni'r arysgrif: "Presented to Harold Godfrey Lowe, 5th officer R.M.S. Titanic by his friends in Barmouth and elsewhere in recognition and appreciation of his gallant services at the foundering of the titanic 15th April 1912."

Ym mis Medi 1913 priododd Harold ag Ellen Whitehouse ac fe gafon nhw ddau o blant - Florence Josephine a Harold William. Gwasanaethodd yn y Llynges yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf cyn ymddeol yn ddiweddarach efo'i deulu i Ddeganwy. Bu farw yn 1944 ac fe'i claddwyd yn eglwys Llandrillo-yn-Rhos.


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy