BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Oriel yr Enwogion

Trefi

Hanes

Lluniau

Dweud eich dweud

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Bedol
Gerald Williams o flaen yr Ysgwrn Cartref Hedd Wyn
Tachwedd 2009
Wrth i'r gŵr sy'n gofau am gartref y bardd Hedd Wyn dderbyn ymwelwyr yn ystod Eisteddfod Y Bala pryderai am ddyfodol y tŷ a'i gynnwys yn Nhrawsfynydd.

Yn ôl Gerald Williams, nai i'r bardd, mae angen to newydd ac mae problemau gyda lleithder yn ffermdy Yr Ysgwrn ar gyrion Trawsfynydd.

Dywed Mr Williams, sy'n 80, ei fod yn poeni am y tŷ a'r gadair Eisteddfodol "unwaith i fi adael".

Mae'n dweud iddo gysylltu a Chadw a'r Loteri Genedlaethol, ond yn aflwyddiannus hyd yn hyn.

Roedd Hedd Wyn yn filwr yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac enillodd y gadair yn Eisteddfod Penbedw yn 1917.

Ond cafodd ei ladd ar Orffennaf 31, 1917, wythnosau cyn bod yn fuddugol gyda'i awdl i'r Arwr.

Ers hynny cyfeiriwyd at yr eisteddfod ym Mhenbedw fel Eisteddod y Gadair Ddu.

Bu Yr Ysgwrn yn gartref y Gadair Ddu ers i'r bardd ei hennill 90 m1ynedd yn ôl.

Yn y ffermdy y cafodd y bardd, Ellis Humphrey Evans, ei eni a'i fagu.

Mae Mr Williams wedi gwe1d cynnydd yn nifer yr ymwelwyr eleni.

"Y tro diwethaf roedd yr Eisteddfod yn Y Ba1a roedd tua 200 o ymwelwyr yma", meddai Mr Williams, ond ni chafodd y cyfle i fynd i'r Eisteddfod.

"Dwi wedi cael fy ngwahodd i'r orsedd ond dwi wedi gwrthod. Yma fydda i, heblaw am daith fach i'r farchnad.

Dwi'n cael pob math o ymwelwyr yma, fel dau o lysgenhadaeth Ffrainc yn Llundain, twrnai o Caint a dau o Batagonia a'i hiaith yn bur, heb fratiaith."

Nid oes trydan na dwr nac ystafell ymo1chi yn y tŷ, ond mae Mr Williams wedi cysgu yno pob nos ers 1945, ac yn parhau i ffermio yno, gan fagu defaid Cymreig a gwartheg duon Cymreig.

"Dymuniad yr hen wraig (mam Hedd Wyn) oedd i ni gadw'r drws ar agor.

"Bydda i'n cadw'r drws ar agor i ymwelwyr tra bydda i ond be fydd yn digwydd wedyn, dwn i ddim."


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy