BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Oriel yr Enwogion

Trefi

Hanes

Lluniau

Dweud eich dweud

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Gadlas
Pen y Cefn Pen y Cefn
Tachwedd 2009
Does ond ryw gant a hanner ers pan mae cofnodion Pen y Cefn, lle bach chwe' acer o faint, wedi dod i'r amlwg.

Mae'n ymddangos gyntaf ar Gyfrifon 1861 pan oedd Robert a Hannah Roberts a'u teulu yn byw yno.

Ganed Hannah yn 1823 yn Hafoty'r Hendre, yn ferch i Edward a Catherine Lewis.

Bu'n gweithio fel morwyn a thra'n gweini yn Tyddyn Dafydd, priododd a Robert Roberts, mab Richard a Catherine Roberts, Pen y Foel ar 6.5.1843.

Aethant i fyw i gartref Hannah, sef Hafoty'r Hendre, lle ganed iddynt Eleanor yn 1846 a Catherine yn 1848.

Dwi ddim yn sicr ymhle ganed Richard yn 1854 a Hannah yn 1860.

Dengys Cyfrifon 1871 fod y teulu dal yno a Robert Roberts yn 51 oed a'i wraig Hannah yn 47.

Dim ond Hannah, Y plentyn ieuengaf, oedd yn dal i fyw gartref gyda'i rhieni.

Hefyd, roedd Catherine Lewis, 91 oed, wedi dod yno at eu teulu a bu forwyn Mhen y Cefn ar 3.7.1872.

Erbyn Cyfrifon 1881 dim ond Robert Roberts a'i wraig Hannah sydd yno, a'r un fath yn 1891. Bu farw Robert Roberts ym mis Ebrill1891 ac fe'j claddwyd ym mynwent eglwys Gwytherin.

Bu farw Hannah ei wraig yn 6 Heol Watling yn 1903.

William Pritchard a'i wraig Ellin sy'n ymddangos yno ar Gyfrifon 1901.

Roedd William yn 31 oed, yn enedigol o Lanfair Talhaiarn a'i wraig Ellin yn 32, wedi ei geni yn Llangernyw.

Yng nghofnodion Eglwys Llanddewi, Pandy Tudur, mae'r canlynol : "10.6.1891 Priodas William Pritchard, 23 oed, yn byw ar y pryd ym Mhandy Tudur, ac yn fab i Thomas Pritchard, lIafuriwr, ag Ellin Jones, 23 oed, yn byw ar y pryd yn Rhos Mawn, merch John Jones, lIafuriwr."

Roedden nhw'n dal i fyw ym Mhen y Cefn yn 1911, a dengys Cyfrifiad y flwyddyn honno eu bod yn briod ers ugain mlynedd a heb gael plant.

Bu Mr a Mrs Hywel Rowlands yn byw yno am gyfnod, a'u plant yn mynychu ysgol Pandy Tudur.

Ar ôl symud i Tan y Bryn yn 1936, bu Elsie May, Hywel Hefin, Dilys Hwfa a Doris Hilda yn aelodau yn ysgol Gwytherin.

Yn 1942 claddwyd gwr o'r enw William Jones, 83 oed, oddi yno.

Mae amryw o'r fro yn dal i gofio Miss Ffoulks, neu Miss Volkes fer y'i sillafwyd ar gofnodion yr eglwys, yn byw yno, gyda'i chathod, cŵn, ieir a ch'logod, yn cadw cwmni iddi yn ei chegin.

Claddwyd Maud Daisy Ann Volkes yn 60 oed ym mynwent yr eglwys ym mis lonawr 1951.

Tua 1954 daeth William a Bet Edwards yno gyda'u merch Ann a thri o blant Bet o'i phridaas gyntaf, sef Sally, Peter a Glenys Abbot.

Yna ganed iddynt yr efeilliaid John ac Emlyn a'r flwyddyn ganlynol, par arall o efeilliaid sef Gareth a Trefor.

Cyn bo hir wedyn, ganed Wyn, yr ieuengaf.

Bu'r teulu yno tan ganol y saithdegau cyn symud i lawr i Fae Cinmel, ger y Rhyl.

Yn fuan wedyn daeth Mr a Mrs Collard yno. Eu mab Gordon sydd yno rwan.

Heulwen Ann Roberts


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy