BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Oriel yr Enwogion

Trefi

Hanes

Lluniau

Dweud eich dweud

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Gadlas
Libby Ystyried Adduned Blwyddyn Newydd
Ionawr 2009
Ffion Clwyd Edwards yn adrodd stori Liberty, merch 14 oed sydd wedi derbyn calon newydd.

Blwyddyn newydd, a chwta deuddeg mis o'n blaen, cyn cyrraedd penllanw blwyddyn arall. Dyma'r cyfnod mwyaf tebygol i ni fyfyrio ar y pethau pwysig mewn bywyd, bwrw golwg dros ein bywydau prysur, a cheisio blaenoriaethu gan roi'r pwyslais ar y pethau cywir. Rydym yn cael ein cario gyda'r llanw yn ein bywydau bob dydd, gan fethu a dod i'r lan i bwyso a mesur pwysigrwydd ein bywyd beunyddiol - teulu, ffrindiau, iechyd, cariad, gofal ac ati. Ac fel llawer ohonom, wedi ystyried yn fanwl, bydd ambell adduned blwyddyn newydd yn cael ei ddatgan.

Eleni, ar ddechrau 2009, credaf y dylem i gyd addunedu i ystyried un peth pwysig yn ystod y flwyddyn, ystyried cofrestru i ryddhau ein horganau ar gyfer trawsblaniadau, unwaith y daw ein hamser ar y ddaear i ben. Ydi, mae'n bwnc emosiynol, ysbrydol, crefyddol, ych-a-fi (wedi'r cyfan pwy sydd eisiau trafod ei farwolaeth ei hun) - ond pwnc y dylem ni gyd ei drafod gyda'n teuluoedd yn ystyrlon a sensitif.

Efallai i chi weld hanes Liberty ar raglen deledu S4C Y Byd ar Bedwar (cynhyrchwyd gan ITV Cymru) yn ddiweddar. Neu efallai i chi ddarllen ei hanes yn y Daily Post a'r Denbighshire Free Press. Neu efallai eich bod, fel fi, yn adnabod Libby a'i theulu. Os na, mae Libby yn 14 oed, yn byw gyda'i rhieni a'i brawd a'i chwaer iau, ac wedi ei geni â nam ar ei chalon. Wedi blynyddoedd o oruchwyliaeth, llawdriniaethau, meddyginiaeth, ac yn bennaf oll, wedi ennyd hir o aros, daeth tro ar fyd y ferch 14 oed. Ym mis Hydref eleni, am y pedwerydd tro, daeth galwad brys i Libby a'i mam, Tracy, frysio i Ysbyty Freeman, Newcastle upon Tyne, gan bod calon newydd ar gael i Libby. Ym mis Hydref, ni anfonwyd Libby a'i mam adref yn siomedig, fel y troeon blaenorol. Roedd y galon newydd yn un iach ac yn gweddu i Libby, ac wedi bron i 8 awr o lawdriniaeth, gwelodd Tracy ei merch yn dod o'r theatr feddygol â chalon newydd yn pwmpio gwaed trwy ei gwythiennau.

Rydym yn ardal Groes yn cofio achlysur dirdynnol arall, pan gollodd Bob a Nan Fron Felen, Elgan, eu mab mewn damwain, ac yntau'n fachgen ifanc, talentog a hynaws. Yn rhaglen Y Byd ar Bedwar, gwelsom ddewrder y ddau riant wrth ail fyw eu profiad, o benderfynu, yng nghanol sioc a galar eu colled, cynnig organau Elgan er mwyn i bobl eraill gael byw. Mae'r ddau yn datgan yn gwbl agored, mai meddwl am Libby oeddynt wrth wneud y penderfyniad hwnnw mewn sefyllfa druenus o anodd.

Mae bron i wyth mil o bobl ym Mhrydain yn aros am drawsblaniad. Mae cyfrannu a thrawsblannu organau yn un o'r sialensau mwyaf a'r gwaith mwyaf dyrys mewn meddygaeth fodern. Dim ond ychydig dros 25% o bobl Cymru sydd ar Gofrestr Rhoddwyr Organau. Ydi, mae hynny'n uwch na chyfartaledd Prydain, ond mae'r diffyg o 75%, yn ffigwr anferth i'r rheiny sy'n aros am drawsblaniad. Mae 327 o gleifion yng Nghymru yn aros am organ newydd ar hyn o bryd.

Mae'n hawdd iawn yn ein byd gwallgof gwirion anghofio am y plant, y bobl ifanc a'r oedolion hynny sy'n rhygnu byw o ddydd i ddydd wrth aros am drawsblaniad.

Mae teulu Libby yn gallu uniaethu'n llwyr â'r problemau a wynebon nhw wrth aros. Cael eu gorfodi i ddefnyddio'r wasg i amlygu nam gyda lifft yn yr ysgol, a oedd yn wallus a swyddogion y Cyngor Sir yn llusgo traed i'w drwsio. Teclyn hollbwysig i sicrhau bod Libby yn ceisio ymgymryd â'r dasg o symud yn rhwydd o un wers i'r llall yn yr ysgol. Y teithio diddiwedd nôl a blaen i Ysbyty Glan Clwyd ac Ysbyty Freeman yn Newcastle, yng nghanol prysurdeb magu teulu ifanc. Y pryder cynyddol wrth i Libby ddal anwyd, neu salwch arferol, yr ydym ni, sy'n holliach, yn ei gymryd yn gwbl ganiataol. Effaith cyffredinol cyflwr Libby ar y teulu cyfan, ei ffrindiau a'i chyfoedion.

Mae'n hyfryd o beth cloi'r stori hon ar nodyn llon, gyda Libby yn paratoi i brynu beic newydd sbon a dysgu sut i'w reidio am y tro cyntaf erioed. Mae'n wych ei bod yn cyfnewid cadair olwyn am feic, diolch i un teulu dewr, a gyflwynodd obaith yng nghanol eu tristwch eu hunain. Diolch bod un teulu wedi ystyried rhoi organau, er mwyn i ferch 14 gael ansawdd bywyd gwell. Mae gweld lliw iach a bywyd yn wyneb Libby Morris yn ddigon i'r rheiny ohonom sy'n ei hadnabod, i ystyried a thrafod y pwnc dyrys hwn.

Yng nghanol pleserau bywyd, rhialtwch ein byd a'r rhodd fwyaf gwerthfawr, ein hiechyd, gobeithio y gwnaiff yr erthygl ddibwys hon ddylanwadu ar rywun, sydd ddim yn adnabod Libby, i wneud adduned blwyddyn newydd ac ystyried o ddifri, cofrestru ei ddymuniad o roi ei organau. Wedi'r cyfan, dyma'r amser i ni fyfyrio ac ystyried y pethau pwysig yn ein bywydau.

Am wybodaeth bellach, cysylltwch â Chofrestr Rhoddwyr Organau Prydain, www.uktransplant.org.uk, 0845 60 60 400.


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy