BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Oriel yr Enwogion

Trefi

Hanes

Lluniau

Dweud eich dweud

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Gadlas
Robin goch Cyfres Nodiadau Natur - yng ngafael y gaeaf
Ionawr 2006
Os yw rhagolygon Swyddfa'r Tywydd (Met Office) yn gywir, fe fydd ein bywyd gwyllt yn wynebu eu gaeaf caletaf ers sawl blwyddyn.
Efallai nad yw'r tywydd oer yr ydym newydd ei brofi yn arwydd o hyn, ond mae'n siŵr fod yr eira wedi rhoi ysgytwad i'n hanifeiliaid gwyllt - er bod yr hydref mwyn a gawsom wedi rhoi cyfle i ddraenogod, llygod ac ystlumod fwyta digon cyn mynd i'w gaeafgwsg.

Fe all gaeaf oer beri problemau lu i'n bywyd gwyllt. Diffyg bwyd yw'r broblem amlycaf, wrth gwrs; ond fe all diffyg dŵr am amser maith gael effaith andwyol ar adar a mamaliaid bach. Gan eu bod yn adar mor fychan, drywod sydd fwyaf tebygol o ddioddef o blith ein hadar brodorol, ac er mwyn ceisio goresgyn yr oerni nhw'n swatio at ei gilydd nyth sydd wedi ei leinio â phlu.

Help llaw ...
Ar adegau fel hyn, fe all rhoi rhywfaint o fwyd a dŵr i'r adar wneud gwahaniaeth mawr, ac yn ystod tywydd garw iawn fe all hyn achub bywydau nifer ohonyn nhw. Mae'r tiwbiau bwydo plastig a metel yn saffach i'r adar na'r rhwydi, gan fod eu coesau o dro i dro yn mynd yn sownd yn y neilon (dylid glanhau'r offer bwydo - dilynwch argymhellion y gwneuthurwyr). Hefyd, mae bwrdd adar syml yn boblogaidd dros ben gyda'r adar. Mae hadau cymysg yn fwyd da i'w ddefnyddio yn ystod y gaeaf gan eu bod yn llawn ynni, ond mae tameidiau o groen bacwn, neu reis neu datws wedi eu berwi, hefyd yn boblogaidd gyda'r adar.

Er ein bod yn teimlo'r oerni yn ystod misoedd y gaeaf, mewn gwirionedd gaeafau eithaf mwyn a gawn o ystyried y rhai a gaiff gogledd a dwyrain Ewrop. Yr adeg yma o'r flwyddyn y daw ardaloedd gorllewinol Prydain yn gartref i adar sy'n mudo o afael y tywydd oer. Socan yr eira, sef aelod o deulu'r fronfraith, yw un o'r adar mwyaf nodedig o blith y rhain, ac mae modd gweld heidiau ohonyn nhw'n hedfan o amgylch y bryniau a'r gwrychoedd yn chwilio am ffrwythau neu aeron ola'r tymor.

Trydar y robin goch
Does ryfedd, felly, nad yw'r adar yn canu rhyw lawer yr adeg yma o'r flwyddyn - er bod y robin fel petai'n gwrthod ildio i'r oerni, gan barhau i drydar trwy dawelwch boreau'r gaeaf. Os daw yna dywydd mwynach yn ystod mis Ionawr, fe fyddwn yn siŵr o glywed y titw tomos las, y dryw, llwyd y gwrych a'r fronfraith yn datgan bod y tymor magu ar fin dechrau.

Bendith yw mai mis Chwefror yw mis byrraf y flwyddyn. Yn ystod y mis yma y gwelwn ni aderyn mwyaf atgofus ein harfordir a'n hucheldiroedd - sef y gigfran - yn paru. Tua dechrau'r mis, gellir gweld parau'n gwneud campau fry uwchben, yn plymio a throi a throsi er mwyn denu'r cymar. Mae'r campau yma'n arwydd bod gaeaf hir o chwilio am sborion ar fryniau a mynyddoedd llwm Cymru ar ben, a bod y gwanwyn ar fin dychwelyd unwaith eto.

Gan Jonathan Neale, Ysgrifennwr Erthyglau, Cyngor Cefn Gwlad Cymru.


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy