BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Oriel yr Enwogion

Trefi

Hanes

Lluniau

Dweud eich dweud

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Gadlas
Dr Blatei Nongbri, Gwennan a Gwyneth Nongbri India - pa India?
Gorffennaf 2008
Teithiodd Gwennan a'i mam i Meghalaya yn India a dod ar draws olion Cymry oedd wedi bod yno o'u blaen!

Cyn cychwyn darllen - chwiliwch am atlas!

Roedd y cyfle i ymweld ag India gyda fy merch, Gwennan, yn gyfle rhy dda i'w golli. Y bwriad oedd ymweld â Meghalaya yng ngogledd-ddwyrain India. Astudiodd Gwennan Genhadaeth y Methodistiaid Calfinaidd Cymreig yn yr ardal honno, gwaith y cenadesau, a chefnogaeth Cymdeithas y Chwiorydd o fewn yr eglwysi yng Nghymru. Ardal Shillong oedd un o brif orsafoedd y Genhadaeth. Mae Meghalaya ychydig uwchben Bangladesh ac yn ardal sydd yn adnabyddus i lawer yng Nghymru fel 'Bryniau Khasia' - sef yr ardal lle bu'r genhadaeth Bresbyteraidd mor ddylanwadol.

Roedd cyrraedd India yn un peth - a chyrraedd Meghalaya yn rywbeth arall. Ar ôl hedfan i Delhi roedd angen hedfan am ddwy awr a hanner arall i Guwahati ac yna taith mewn tacsi am dros dair awr ar i fyny ar hyd lôn droellog, cul a mewn mannau yn ansafonol iawn. Taith mewn tywyllwch i gyrraedd prifddinas Meghalaya, Shillong, sydd 1500 metr uwchlaw'r môr (tipyn yn uwch na'r Wyddfa!).

Dau beth sy'n sefyll allan yn y cof, heblaw am y ffordd droellog. Yn gyntaf cannoedd a channoedd o loriau yn teithio'r ddwy ffordd - 10 lori am bob un cerbyd arall, a phob un o'r loriau wedi ei paentio'n lliwgar i adlewyrchu diwylliant, iaith a chredoau'r gyrwyr. Er y tywyllwch roedd hyn yn drawiadol amlwg. Yn ail, y dulliau diddorol ac anghydffurfiol o yrru gan fanteisio ar bob cyfle, er gwaetha'r peryglon, i fynd heibio cerbydau eraill. Roeddem yn falch o gyrraedd y gwesty!

Un o 29 talaith yn India yw Meghalaya. Mae gan bob talaith yn India eu llywodraethau etholedig eu hunain ac mae gan Meghalaya boblogaeth, iaith, diwylliant a chrefydd sydd yn dra gwahanol i rannau eraill o'r India. Yn wir roedd y rhai wnathom gyfarfod yno yn gweld eu hunain yn bobl gwahanol iawn i weddill yr India. Doedd dim problem egluro mai Cymry oeddem - roedd Cymru a'r Cymry yn adnabyddus i bawb. Yn ardal Shillong, y Cymry yn anad neb arall a gyflwynodd iddynt Gristnogaeth, ysgolion, ysbytai ac iaith ysgrifynedig y Khasi. Rhyfedd o beth oedd ymweld â mynwentydd, colegau, ysgolion, ysbytai a chartref plant amddifad lle bu dylanwad y Cymry yma mor amlwg.

Roedd Thomas Jones, un o'r cenhadon cynnar, ac yn wreiddiol o'r Berriew, yn arwr i bawb oherwydd ef a drosglwyddodd iaith lafar Khasi i iaith ysgrifynedig. Roedd gweld cerrig beddi gydag enwau Cymraeg fel Annie Thomas, Annie Williams, John Pengwern Jones a Gordon Roberts mewn rhan mor anghysbell o'r byd yn brofiad od iawn. Cawsom y fraint o gyfarfod rhai pobl oedd wedi adnabod rhai o'r cenhadon cynnar a chawsom brofiadau cofiadwy eraill.

Buom mewn gwasanaeth Khasi un o'r Eglwysi Presbyteraidd gyda 3000 o bobl - nifer arferol y gwasanaethau cyhoeddus yn yr eglwys honno yn amrywio o 3000 i 5000. Gwasanaeth a barhaodd dros ddwy awr gyda grŵp trydan a chôr o bobl ifanc yn diddanu cyn cychwyn yr oedfa. Ninnau yn gwrando ar weddiau a phregethu diwygiadol eu naws mewn iaith nad oeddem yn ei ddeall, ond yn canu emynau ar donau a oedd yn gyfarwydd iawn i ni. Tro arall yn ymweld â chartref i blant amddifad a chael ein cyfarch gan 30 o ferched ifainc yn canu 'Pwy wnaeth y sêr uwchben?'.

Wedyn, ar y pegwn arall, aros mewn gwesty 'treftadaeth', cyn-gartref y Rajah (brenin) a chlywed mai dyna lle roedd y sêr pop gorllewinol yn aros pan fyddent yn perfformio mewn cyngherddau yn Shillong - Bryan Adams a'r Scorpions i enwi ond dau. Gwesty Fictorianaidd ym mhob ystyr y gair, o wisgoedd y rhai oedd yn gweini i'r lluniau ar y muriau a'r celfi.

Un peth oedd yn sefyll allan fodd bynnag oedd caredigrwydd diymhongar ein cyswllt yn Shillong. Bu Dr Blatei Nongbri yn ymweld â Chymru rhai blynyddoedd yn ôl tra roedd yn astudio hanes y cenhadon o Gymru. Roedd ei ofal ohonom trwy gydol yr amser y buom yno yn cyffwrdd â'r galon. Do, gwelsom bethau a llefydd diddorol, gwelsom dlodi a chyfoeth a gwelsom y gwisgoedd traddodiadol a'r hysbysebion ffonau symudol modren ochr yn ochr a'i gilydd. Gwelsom dirlun a ffyrdd o fyw amrywiol a thu hwnt o ddifyr. Uwchlaw'r cyfan saif y croeso cynnes yn gadarn yn ein côf.


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy