BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Oriel yr Enwogion

Trefi

Hanes

Lluniau

Dweud eich dweud

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Gadlas
Mae Dyffryn Clwyd yn derbyn llawer llai o law Tywydd amrywiol
Dwn i ddim os ydych wedi bod yn pendroni am y gwahaniaeth a geir yn y tywydd fel y teithiwch o ardal Pandy Tudur tua'r dwyrain am Langernyw ac ymhellach.

Yn aml sonnir bod y glaw wedi peidio rywle islaw Garthewin, ac nid yw'n beth anghyffredin gweld llinell bendant ar y ffordd lle ceir terfyn y glaw.

Fe ddywed amryw ohonoch mae'n siwr, mai effaith mynyddoedd Eryri yw hyn. Digon gwir, ond mae mwy i'r stori na hynny.

Mewn byd arall

Erbyn ichi gyrraedd ardal ddwyreiniol bro'r Gadlas a Dyffryn Clwyd, rydych mewn byd arall yn aml o safbwynt y tywydd. Ceir llawer llai o law, mae'r hin yn gynhesach a thymor tyfiant yn hwy.

Fe ddisgwylir hyn yn Nyffryn Clwyd gan fod y tir yn llawer is - mae'r rhan fwyaf o'r dyffryn islaw 50 medr uwch lefel y môr. Ar y llaw arall mae pentref Pandy Tudur oddeutu 250 medr uwchlaw lefel y môr, gan godi i dros 300 medr mewn rhai mannau.

Gan fod tymheredd yn gostwng 1oc gyda phob 100 medr o uchder, dyma wahaniaeth o tua 2oc rhwng y ddwy ardal. Ond fe geir mwy o wahaniaeth na hyn yn y tymheredd yn aml.

Ym mhapur y Times (Gorffennaf 27) roedd erthygl ar y tywydd gan Paul Simons, ac yn honno roedd yn trafod pam fod Dyffryn Clwyd yn cael tywydd mor braf o'i gymharu â rhannau eraill o Gymru.

Amrywiad yn y tymheredd

Ddeuddydd ynghynt cofnodwyd tymheredd o 14.1oC yng Nghapel Curig, tra ym Mhenarlâg roedd yn 20.8oC, ac roedd yr amrywiad yma yn y tymheredd rhwng y ddwy ardal yn llawer mwy na'r hyn a geid oherwydd y gwahaniaeth uchder meddai. (Gyda llaw nid yw Capel Curig ond tua 200 medr uwch lefel y môr.)

Yn ôl Paul Simons y rheswm am y gwahaniaeth yn y tymheredd rhwng Eryri a'r ardaloedd i'r dwyrain yw proses o'r enw föhn.

Fel y chwythir gwynt gwlyb o'r Iwerydd dros Eryri, mae'n gollwng llawer iawn o'r gwlybaniaeth sydd ynddo ar y mynydd-dir.

Yna fel y disgyn y gwynt i'r dwyrain o'r mynyddoedd mae'n cael ei gywasgu a'i gynhesu (nid yn annhebyg i bwmp beic yn cynhesu wrth gael ei ddefnyddio).

Dyffryn Clwyd yn llawer cynhesach

Daw hyn ag awyr glir a thywydd cynhesach a sychach i ogledd-ddwyrain Cymru. Dyma'r rheswm meddai pam fod Dyffryn Clwyd yn llawer cynhesach.

Fe welir yr un broses mewn rhannau eraill o wledydd Prydain, e.e i'r dwyrain o fynyddoedd y Grampian yn yr Alban, neu'r Pennines yn Lloegr.

Ond ceir yr enghreifftiau mwyaf eithafol o hyn yng ngogledd yr Alpau. Gall y föhn yno godi'r tymheredd o 8-11oC. Yn y Swistir mae'n gyfrifol am doddi'r eira yn y gwanwyn ac mae hyn o gymorth i'r amaethwr pan ddiflanna'r eira o'r caeau, ond ar y llaw arall gall fod yn beryglus trwy achosi llithriadau eira.

Yn yr Hydref mae'r gwynt cynnes yn gymorth i aeddfedu'r cnydau, yn arbennig y grawnwin. Yn yr un modd ceir gwynt y Chinook i'r dwyrain o fynyddoedd y Rockies yng Nghanada a'r Unol Daleithiau, a cheir gaeafau mwyn. Ond os yw'r Chinook yn methu, ceir colledion enfawr yn sgil y gaeafau oer.

Felly y tro nesaf y teithiwch rhwng Pandy Tudur a Dyffryn Clwyd, cofiwch chwilio am y llinell ar y ffordd a therfyn y glaw, a gwyliwch os yw'r tymheredd yn codi.

Yn yr un modd, os clywch am lithriad eira yn yr Alpau yn y gwanwyn, cofiwch mai'r föhn sydd ar waith yno hefyd.

Erthygl gan Mererid Jones


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy